Ombudsman sistemi ve Türkiye’de uygulanabilirliği

Abstract

19. yüzyıl başında İsveç'te kurulan Ombudsman kurumu, özellikle son elli yıl içinde, temel hak ve özgürlükler konusunda kaydedilen ilerlemeler ile birlikte; siyasal, sosyal, kültürel, ekonomik, demografik ve yüzölçümleri birbirinden farklı birçok demokratik ülkede, her ülkenin kendi hukuk sistemi ve özel gereksinimlerine göre, niteliklerinde bazı değişiklikler yapılarak, farklı isimler altında uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, Ombudsman kurumu; tanımı, tarihi, hukuksal statüsü, çalışma usulü, görev ve yetkileri, kararlarının sonuçları vb. açılardan analize edilerek, idare hukuku sistemleri birbirinden farklı İsveç, İngiltere, Fransa gibi bazı Avrupa ülkelerindeki Ombudsman uygulamaları incelenmektedir. Türkiye'de, idarenin hukuka aykırı, eylem, işlem ve davranışlarından kaynaklanan şikayetlerin son derece fazla olmasına karşılık, siyasi, idari, yargı ve kamuoyu denetimlerinin bu yakınmalara çözüm üretmekte yetersiz kaldığı belirtilmekte ve Ombudsman sisteminin, ek bir denetim mekanizması olarak, ülkemizde de kurulması gerektiği ileri sürülmektedir. Established at the beginning of the 19th Century in Sweden, Ombudsman, along with the progress in basic human rights and freedoms, has been implemented under different names in many democratic counties, which are different in terms of political, economic, cultural, social and demographic structure by modifying some of its qualities accordance with each country's legal system and its specific needs. This thesis seeks to examine the institution of ombudsman, regarding its definition, history, legal status, working methods, obligation and jurisdiction and the consequence of its verdicts and look at the implementation of Ombudsman in same of the European countries such as Sweden, England and France with different administrative legal system. It then point out that despite the massive complaints about governmental action, operation and attitude that are inconsistence with the law, political, administrative and judicial inspections are unable to produce sufficient solutions to these complaints in Turkey and argues that the system of Ombudsman should be established as an additions inspection mechanism.