BİST iletişim endeksine kayıtlı şirketlerin finansal performanslarının TOPSIS, MOORA-ORAN ve COPRAS yöntemleri ile değerlendirilmesi

Abstract

GENEL BİLGİLERİsim ve Soyadı : Yunus YalçınAnabilim Dalı : İşletmeProgramı : Finansal Piyasalar Ve Yatırım YönetimiTez Danışmanı : Dr. Öğretim Üyesi Hakan ÇelenkTez Türü Ve Tarihi : Yüksek Lisans, Temmuz 2020Anahtar Kelimeler : Finansal Performans Analizi, Turkcell, Türk Telekom, TOPSIS, MOORA-ORAN, COPRAS. ÖZETBİST İLETİŞİM ENDEKSİNE KAYITLI ŞİRKETLERİN FİNANSAL PERFORMANSLARININ TOPSIS, MOORA-ORAN VE COPRAS YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİİnsanlık tarihinden bugüne iletişim her zaman çok önemli bir kavram olmuştur. Birçok şekilde iletişim sağlanmaya çalışılsa da son 200 yılda teknolojinin de gelişmesi ile birlikte uzak mesafeler arası iletişim de gelişmeye başlamış ve günümüzün en önemli sektörlerinden biri haline gelmiştir. Sektörün bu denli büyümesi çok sayıda şirketin bu alanda hizmet sunmasını sağlamıştır.İletişim sektörü bir kenara önem kazanan bir diğer kavram da performans kavramı olmuştur. Performans kavramı içinde de finansal performans kavramı daha çok önem kazanmıştır. Finansal performans ölçümleri yaygınlaşmaya başlamış ve çok sayıda yöntem geliştirilmiştir. Özellikle çok kriterli karar verme yöntemleri (ÇKKV) çok sayıda kriteri aynı anda analize dahil etmesi ve daha sağlıklı ve kapsamlı sonuçlar vermesi açısından finansal performans ölçümünde yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır. ÇKKV yöntemleri ile yapılan finansal performans ölçümleri sayesinde performansı ölçülen şirketlerin güncel durumu analiz edilebilir, sektörün ve şirketlerin geleceğe dönük öngörüleri belirlenebilir, şirketin performansına göre yatırımcılar yatırım kararı alabilir ve diğer şirketler ile kıyaslama yapılarak rekabetteki konumları endeksine(XILTM) kayıtlı telekomünikasyon şirketlerinin 7 yıllık (2012-2018) verileri ile finansal performans değerlendirmesi yapmaktır. Bu analizi gerçekleştirebilmek için ÇKKV yöntemlerinden TOPSIS, MOORA-ORAN ve COPRAS yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle şirketlerin belirtilen yıllardaki finansal oranları hesaplanmış, TOPSIS, MOORA-ORAN ve COPRAS yöntemleri kullanılarak her üç yöntemde de ayrı ayrı olarak yıllara göre şirketlerin finansal performans sıralamaları elde edilmiş ve elde edilen tüm sonuçlar arasında karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca çalışma ile ÇKKV yöntemlerinin etkinliği de ortaya konulmuştur.İÇİNDEKİLERSayfa No.Özet____________________________________________________________iABSTRACT _____________________________________________________iiiÖNSÖZ__________________________________________________________vTABLO LİSTESİixŞEKİL LİSTESİxKISALTMALARxiBİRİNCİ BÖLÜMGİRİŞ1.1. Çalışmanın Konusu41.2. Çalışmanın Önemi51.3. Çalışmanın İçeriği6İKİNCİ BÖLÜMİLETİŞİM, TELEKOMÜNİKASYON, PERFORMANS VE FİNANSAL ANALİZ KAVRAMLARI VE GELİŞİMLERİ2.1. İletişim ve Telekomünikasyon Kavramları82.1.1. İletişim Kavramı82.1.2. İletişimin Önemi102.1.3. Telekomünikasyon Kavramı112.1.4. Telekomünikasyonun Tarihsel Gelişimi122.1.4.1. Dünya Telekomünikasyon Sektörü122.1.4.1.1. Dünya Telekomünikasyon Sektörü Ülke Örnekleri212.1.4.1.1.1. Amerika Birleşik Devletleri212.1.4.1.1.2. İngiltere252.1.4.2. Türk Telekomünikasyon Sektörünün Tarihsel Gelişimi292.1.4.2.1.Cumhuriyet Öncesi Dönem302.1.4.2.2. Cumhuriyet Dönemi312.1.4.2.2.1. 1923-1983 Yılları Arası Gelişmeler312.1.4.2.2.2. 1983-1994 Yılları Arası Gelişmeler332.1.4.2.2.3. 1994 Yılı Sonrası Gelişmeler362.2. Türkiye’ de İletişim Sektörü Son Durum: Turkcell ve Türk Telekom402.2.1. Turkcell442.2.2. Türk Telekom482.3. Performans Ölçme, Değerlendirme ve Finansal Analiz522.3.1. Performans Kavramı522.3.2. Performans Ölçümü522.3.3. Performans Değerlendirmenin Önemi ve Amaçları532.3.4. Finansal Analiz Kavramı542.3.5. Finansal Analizin Tarihsel Gelişimi54ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN TOPSİS, MOORA-ORAN VE COPRAS YÖNTEMLERİ3.1. Topsis Yöntemi563.1.1. Topsis Yönteminin Aşamaları573.1.1.1. Aşama: Karar Matrisinin Oluşturulması (A)573.1.1.2. Aşama: Karar Matrisinin Normalleştirilmesi (R)573.1.1.3. Aşama: Normalleştirilmiş Karar Matrisinin Ağırlıklandırılması(V)583.1.1.4. Aşama: Pozitif (A+) ve Negatif (A-) İdeal Çözümlerin Oluşturulması583.1.1.5. Aşama: Pozitif ve Negatif İdeal Çözümlere Uzaklık Değerlerinin (S+ ve S-) Oluşturulması593.1.1.6. Aşama: İdeal Çözüme Göreli Yakınlığın Hesaplanması(C)593.1.2. Topsis Yöntemi Literatür İncelemesi603.2. Moora- Oran Yöntemi653.2.1. Moora-Oran Yönteminin Aşamaları653.2.1.1. Aşama: Karar Matrisinin Oluşturulması653.2.1.2. Aşama: Karar Matrisinin Normalleştirilmesi663.2.1.3. Aşama: Kriterlerin Maksimum ve Minimum Olarak Belirlenmesi ve Moora Skorunun Hesaplanması663.2.2. Moora-Oran Yöntemi Literatür İncelemesi673.3. Copras Yöntemi693.3.1. Copras Yönteminin Aşamaları703.3.1.1. Aşama: Karar Matrisinin Oluşturulması (D)703.3.1.2. Aşama: Karar Matrisinin Normalleştirilmesi703.3.1.3. Aşama: Normalleştirilmiş Karar Matrisinin Ağırlıklandırılması (D')703.3.1.4. Aşama: Faydalı (Si+) ve Faydasız (Si-) Kriterlerin Hesaplanması713.3.1.5. Aşama: Qi Göreceli Önem Değerlerinin Hesaplanması713.3.1.6. Aşama: En yüksek Göreceli Önem Değerinin Hesaplanması713.3.1.7. Aşama: Her Alternatif İçin Performans İndeksinin Hesaplaması (Pi)723.3.2. Copras Yöntemi Literatür İncelemesi72DÖRDÜNCÜ BÖLÜMBİST’TE HİSSE SENETLERİ İŞLEM GÖREN İLETİŞİM SEKTÖRÜNDEKİ ŞİRKETLERİN FİNANSAL PERFORMANSLARINI TOPSİS, MOORA-ORAN VE COPRAS YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK UYGULAMA4.1. Çalışmanın Amacı ve Kapsamı764.2. Çalışmanın Bulguları ve Analizi804.2.1. Topsis Yönteminin Uygulanması804.2.2. Moora-Oran Yönteminin Uygulanması874.2.3. Copras Yönteminin Uygulanması89BEŞİNCİ BÖLÜMSONUÇ VE DEĞERLENDİRMEKAYNAKÇA98

GENERAL KNOWLADGEName and Surname : Yunus YalçınField : Business Programme : Financial Markets and Investment ManagementSupervisor : Dr. Lecturer Hakan ÇelenkDegree Awarded and Date : Master Thesis, Temmuz 2020Keywords : Financial Performance Analysis, Turkcell, Turk Telekom, TOPSIS, MOORA-RATE, COPRAS.ABSTRACTEVALUATION OF FINANCIAL PERFORMANCES OF COMPANIES REGISTERED TO THE BIST COMMUNICATION INDEX BY TOPSIS, MOORA-RATE AND COPRAS METHODSCommunication has always been a very important concept since the history of humanity. Although communication has been tried in many ways, with the development of technology in the last 200 years, communication between long distances has started to develop and has become one of the most important sectors of today. The growth of the sector has enabled many companies to provide services in this field. Aside from the communication sector, another concept that gained importance was the concept of performance. The concept of financial performance has also gained importance within the concept of performance. Financial performance measures have started to become widespread and many methods have been developed. In particular, multi-criteria decision-making methods (MCDM) have started to be widely used in financial performance measurement in order to include many criteria at the same time and to provide healthier and more comprehensive results. Thanks to the financial performance measurements made with the mcdm methods, the current status of the companies whose performance is measured can be analyzed, the future prospects of the sector and companies can be determined, investors can make investment decisions based on the company's performance and their position in the competition can be determined by comparing with other companies. The aim of this study is to make a financial performance evaluation with 7 year (2012-2018) data of telecommunications companies registered in the communication index (XILTM) in Borsa Istanbul (BIST). To perform this analysis, TOPSIS, MOORA-RATE and COPRAS methods were used. ın the study, firstly, the financial ratios of the companies in the specified years were calculated, the financial performance rankings of the companies were obtained by using the TOPSIS, MOORA-RATE and COPRAS methods separately by years and comparisons were made between all results obtained. In addition, the effectiveness of the MCDM methods has been revealed with the study.