Türkiye’de heykel sanatı ve eğitimi

Abstract

Türk heykel sanatını tarihsel pespektif içinde ve çok yönlü inceleyip günümüze katkı sağlayabilecek araştırmalar yok denecek kadar azdır. Bu tezde ise gerek Türk heykel sanatının geçirdiği evreler, gerekse bu alanın eğitimi açısından yapılan çalışmalara katkı sağlanması amaç edinilmiştir. Orta Asya'dan başlayarak Türklerin heykel sanatına nasıl yaklaştıkları, daha çok mimaride olmak üzere simgesel anlatımlara, süslemelere nasıl yer verdikleri vurgulanmıştır. Dinsel etkili batıl görüşler nedeni ile insanı konu alan heykel çalışmalarının olmaması bu alanda batı sanatıyla paralel gelişimi olumsuz etkilemiştir. Salt heykel sanatı işlevini yerine getirememiştir. Ancak Cumhuriyet döneminin Türkiye'sinde devrimci bir atılımla geçmiş dönemin tutsaklığından kurtulmuş ve batı sanatıyla ve evrensel sanatla özgürce bağlar kurulmuştur. Cumhuriyet dönemi öncesi batılılaşma hareketleri çerçevesinde başlamış olan resim sanatı çalışmalarının yanı sıra heykel denemelerine de yer verilmiştir. Günümüze yaklaştıkça yine resim sanatı kadar olmasa da heykel sanatında ve dolayısıyla heykel eğitimi alanında artan oranda bir gelişim gözlenmiştir. Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan zaman içinde heykel sanatı olgusuna bakış açısıyla, Cumhuriyet döneminden günümüze olan heykel sanatı ve eğitimi çok farklı ve dinamik boyutlarda seyretmektedir. Artık Anadolu'da, çağdaş sanatsal platformunda her sanat alanında gelişen bir hareket sürecine girilmiştir. Heykel sanatı ve eğitimi de bu süreç içinde yerini alacaktır.

Unfortunately, there is very little research to shed light on Turkish sculpture in a historical and multidimensional perspective. The goal of this thesis is to make a contribution to the written works Turkish sculpture that study the stages this art from went through and aims to provide education. Turkish sculpture originating in Middle Asia is mostly used in architecture with major focus on symbolic descriptions and decorations. Lack of sculpture on human form, due to religious superstitious beliefs, has hindered the development of Turkish sculpture in comparison to western art. Thus, Turkish sculpture has failed to realize its art mission. Only in the 20th century with the foundation of Turkish Republic, connections with the past have been broken off and independent ties with global art have been formed. In line with the revolutionary reformist move prior to the declaration of republic in the beginning of 20th century, sculpture works have increased in number along with paintings. In the second half of the 20th century, though limited in comparison to the works on painting, there has been o significant progress in both the works on and the education of sculpture art. The perspective on sculpture art and education in the last 100 years differs significantly from the way sculpture was viewed within the framework of pre-republic period that spans from Mid Asia to Anatolia. Today, a change and development process is clearly detected in all forms of art within the scope of modern art platform in Anatolia. Consequently, sculpture art and education will be a vital part of this aforementioned process.