Disaster mission order according to a model of earthquake situation

Abstract

AFET GÖREV EMRİ ve BURSA ÜZERİNE BİR DEPREM MODELİ Felaketler büyük can ve mal kaybına sebep olan çok büyük hadiselerdir ve insani faliyetlerin büyük ölçüde bozulmasına neden olurlar. İnsani faaliyetler, nakil kazaları ve endüstriyel patlamalar veya doğal süreçler, depremler vasıtasıyla yaratılabilir. Doğal tehlikeler insana ait yerleşim yerlerinin bir bölgesinde meydana gelebilecek çok büyük doğa olaylarıdır veya süreçleridir, yaşam kaybına ve var olan inşa edilmiş yapılarda ve alt yapı sistemlerinde hasara sebep olabilirler. Türkiye bir çok doğal ve insani tehlikeden özellikle de çok büyük kayıplara sebep olmuş olan depremlerden etkilenmektedir. Afet yönetimi felaket safhaları esnasındaki ve sonrasındaki çalışmaları kapsamasına rağmen zamanından önce alınan tedbirler meydana gelebilecek felaketlerin olasılığını düşürecek ve onlar oldukları zaman yaşam ve mal kayıplarını azaltacaktır. Türkiye'de çok yüksek ve yıkıcı bir sismik aktivite vardır. Sismik aktivitenin ülkemizi ilgilendiren en önemli unsuru ise doğudan batıya ülkemizi paralel olarak geçen yaklaşık 1000 km uzunluğundaki Kuzey Anadolu Fay (KAF) hattıdır. Türkiye'de KAF boyunca çok hızlı sosyo-ekonomik değişimler ve gelişmeler yaşanmıştır. Ankara, İstanbul, Adapazarı, Bursa, İzmit gibi metropoller civarında nüfus ve zenginlik birikimi olmuştur. Bu alanda karayolu, demir yolu, sulama sistemleri, barajlar ve enerji nakil hatları gibi alt yapı elemanları inşa edilmiştir. Bu tezde, Türk silahlı Kuvvetlerinin savaş tehlikesi ve tehdidi karşısında seferber olma hazırlıkları ile deprem öncesi ihtiyaçların tespiti, temini ve deprem anında müdahaleye yönelik eğitimlerin yapılması arasında bir benzerlik kurularak afet görev emri adını alan bir model geliştirilmiştir. Örnek olarak Marmara bölgesinin zengin bir ili olan Bursa bölgesi seçilmiş, bölgenin özellikleri, sahip olduğu imkanlar, depremselliği incelenmiştir. Bursa ve İzmit illerinin benzer özellikleri vurgulanmak suretiyle, 7.4 şiddetinde gerçekleşen 1999 Kocaeli depremine benzer hasar ve zaiyatı vereceği varsayımından hareketle senaryo depreminde büyüklük 7.4 olarak kabul edilmiştir. Deprem bölgesine müdahalede mevcut imkanların yetersiz kalacağı hesaplanmış, eksikliklerin afet görev emri geliştirmek yoluyla tamamlanacağı belirtilmiştir. Afet görev emrine baz teşkil edecek bilgilere ulaşmak maksadıyla çok varlıklı şebeke modeli kullanılmış, söz konusu model Lingo 8.0 kullanılarak çözülmüştür. Bursa il merkezinde meydana gelebilecek 7.4 büyüklüğünde bir depremin yaratacağı yıkım tahmin modeli kullanılarak hesaplanmış, bu yıkımın yaratacağı talep modele girdi olarak sokulmuştur. Optimal sonuç için gerçek verilerin kullanılması önemlidir. Ancak bazı çevrelerin gönülsüz olmasından dolayı ilçelerde bulunan iş makinelerinin cins ve miktarlarına erişilememiş, bu veriler kabullenme yoluyla modele aktarılmıştır. Problemin karmaşık tabiatı iyi bir takım çalışmasını gerektirmesi ve çalışmanın yönetilebilir kalması maksadıyla model belirli cins iş makineleri için uygulanmıştır. Bu modelin her türlü afet durumuna uyarlanabileceği değerlendirilmektedir. Temmuz , 2004 Güven DERE

DISASTER MISSION ORDER PLAN FOR AN UNEXPECTED DISASTER IN BURSA Disasters are extreme events that cause great loss of life and/ or property and create severe damage of human activities. Human actions transport accidents and industrial explosions or natural processes, earthquakes, can create them. Natural hazards are extreme natural events or processes, which will occur in an area of human settlement and may cause loss of life and damage of existing constructed resources and infrastructures. Turkey is affected by many natural and manmade hazards, especially by earthquakes, which have caused great losses. Although disaster management includes studies during and after disaster stages, also measures taken in advance will reduce the likelihood of disasters which will occur and, when they do, reduce the loss of lives and assets while promoting a quick and successful recovery and return to development. In Turkey, there is a very catastrophic seismic activity. The most important aspect of its seismic activity is North Anatolian Fault (NAF) which extends from East to West (approximately 1000 km). Very fast socioeconomic changes and development have emerged through NAF. Big population, wealth and infrastructure have existed around Ankara, Istanbul, Adapazarı, Bursa, Izmit, such as highways, railways, watering systems, barrages, and energy transporting lines. In this thesis, a model named disaster mission order is improved by setting a similarity between Turkish Armed Forces (TAF)'s preparations for mobilization and disaster response. Bursa as a rich city of Marmara region is chosen as an example. The capabilities, seismic activities and properties of the city are examined. By using the similarities between Bursa and Kocaeli, intensity in the scenario earthquake is chosen as 7.4 which would be expected with the same impact as 1999 Kocaeli Earthquake. It is calculated that the available capabilities will be inadequate in case of assumed damage. The deficiencies will be completed by improving a Disaster Mission Order. A multicommodity Network Model is applied to figure information which will be base for disaster mission order. This model is coded and solved using Lingo 8.0 optimization package. Demands of work machines are calculated using a forecasting model reflecting the damage of an earthquake having intensity of 7.4, which can be lived in Bursa and its districts. On the other hand, the data showing the work machine inventory of each district cannot be reached. Thus, assumed data is used as input to the model. Although it is important to use real data, accessing real data was impossible in this study since some sectors having resources had shown reluctance. Because subject needs intensive teamwork, this model is only applied to a specific type of vehicles. However it is a model which could be applied all kind of disasters July, 2004 Güven DERE