Comparative analysis of feminisms in Turkey and Iran in the post-1980s

Abstract

MARMARA ÜNİVERSİTESİ COMPARATIVE ANALYSIS OF FEMINISMS IN TURKEY AND IRAN IN THE POST-1980s ÖZET Elinizdeki çalışmada savunulduğu üzere feministler iki ülkede de demokratikleşme ve devletten bağımsız bir sivil toplumun güçlenmesi için çalışan yakın dönemdeki en önemli toplumsal kesimlerin başında gelmektedir. Bu doğrultuda yakın dönem Türkiyesi ya da İranı üzerine çalışmak isteyen bir araştırmacının dikkatle izlemesi gereken bir toplumsal aktör olarak feministler tezin odak noktasını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı Türkiye ve İran’daki kadın hareketlerini karşılaştırarak, benzerlik ve farklılıkları analiz etmek, böylece özelde kendi toplumumuzu, genelde Ortadoğu toplumlarını daha iyi anlamaya hizmet etmektir. Çalışmada Modern Türkiye ve İran tarihlerinin benzerlikler gösteren başlıca dört dönemde ele alınabileceği görülmektedir. Bahsedilen bu dört dönemde kadınların değişen toplumsal konumlanmaları incelenmek ve karşılaştırılmakla birlikte son dönem (1980 sonrası) üzerinde yoğunlaşılmıştır. Iki ülkede de, modernleşmenin Batı’yı şeklen taklit etme ile özdeşleştirildiği 19. yy sonunda ve ulus-devletleşme sürecinin damgasını vurduğu 20. yy başında kadınlar, erkek modernleştiricilerin yürüttüğü modernleşme projesinin merkezine oturtulmuştur. Benzer şekilde, kadınların toplumda oynayacağı rol, toplumda modernite eleştirisinin yükseldiği, entellektüeller arasında yerel bir modernitenin mümkün olup olmadığı tartışmasının yapıldığı 1960 sonrası dönemde de moderniteye alternatif olma iddiasındaki toplumsal projelerin özel ilgisini çekmiştir. Ancak önceki dönemlerden farklı olarak, sivil toplumun güçlendiği ve tezin odaklandığı dönem olan 1980 sonrası dönemde, kendi kimliklerini bağımsız bir biçimde oluşturma ve bireyselleşme sürecini deneyimleyen kadınlar kendilerine dışarıdan dayatılan toplumsal rollere başkaldırarak özerk bir toplumsal hareket oluşturma çabasındadır. zel Alan, Kamusal Alan, Modernleşme, İslam, Kadın, Feminizm