Direniş ve radikalizm arasında Suriye iç savaşı'nda cihâdi gruplar (2011-2016)

Abstract

Bu çalışma, Suriye İç Savaşı’nda ortaya çıkan bazı cihâdi grupların Suriye rejimi ile İslamcılar arasında uzun yıllardır süregelen mücadelenin miras bıraktığı tarihsel hafızadan, ulusaşırı cihâdi deneyimden ve 2011 sonrası rejimin barışçıl gösterilere karşı benimsediği tutumdan beslenerek teşekkül ettiğini savunmaktadır. Suriye İç Savaşı esnasında ortaya çıkan bazı cihâdi gruplar ideolojik ve stratejik yaklaşımları itibariyle ÖSO ve IŞİD’ten farklı, müstakil aktörler olarak ele alınmalıdır. Bu çalışmada incelenen cihâdi gruplar, Esed rejiminin yıkılmasının ardından İslam Devleti kurma hedefiyle ÖSO’dan, kendilerini Suriye Devrimi’nin bir parçası olarak görmeleri, hedeflerini ve faaliyetlerini Suriye topraklarıyla sınırlandırmaları açısından da IŞİD’ten farklılaşmaktadır. Buna karşın bu gruplar, ilgili literatürde çoğunlukla genellemeci bir yaklaşımla ÖSO’nun yahut IŞİD’in gölgesinde kalmış, bu yapılardan bağımsız olarak ele alınmamıştır. Bu gruplar hedeflerine ulaşabilmek amacıyla bağımsız askeri, siyasi, sosyal ittifaklar kurmuş ve meydana gelen gelişmelere yönelik olarak kendi bakış açılarını yansıtan ortak açıklama ve deklarasyonlara imza atmışlardır. Diğer taraftan bu gruplar, silahlı muhalefet içerisinde bir dönem en çok savaşçıya sahip, en etkili ve en organize ittifak haline de gelmişlerdir. 2011-2016 yılları arasında Suriye’deki rejim karşıtı silahlı hareket analiz edildiğinde birtakım cihâdi grupların ÖSO ve IŞİD arasında, kendine özgü nitelikler barındıran üçüncü bir blok oluşturduğu görülmektedir. Bu çalışma askeri alandaki etkinlikleri, savaşçı sayıları, stratejileri ve ideolojik eğilimlerinin arasındaki farklılıklar göz önünde bulundurularak bu blok içine giren dört cihâdi grubun incelenmesine odaklanmaktadır. Çalışma kapsamında nitel araştırma tekniklerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak Ahrâru’ş-Şam, Ceyşu’l-İslam, Livâu’t-Tevhid ve Cebhetu’n-Nusra grupları incelenmiştir. Bu tez, söz konusu cihâdi grupların nasıl ortaya çıktığını, tarihsel gelişimini, ideolojilerini, stratejilerini, hedeflerini, diğer gruplarla ilişkilerini ve bu gruplardan nasıl farklılaştığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.This study argues that some jihadi groups that emerged in the Syrian Civil War were formed by feeding on the historical memory inherited from the long-standing struggle between the Syrian regime and Islamists, the transnational jihadist experience, and the attitude adopted by the regime towards peaceful demonstrations after 2011. Syrian jihadi groups should be considered as independent actors, different from FSA and ISIS in terms of their ideological and strategic approaches. Jihadi groups differ from FSA in their aim to establish an Islamic State after the collapse of the Assad regime, and from ISIS in that they see themselves as a part of the Syrian Revolution and limit their goals and activities to Syrian territory. When the anti-regime armed movement in Syria between 2011 and 2016 is analyzed, it is seen that some jihadi groups formed a third block between the FSA and ISIS, which has unique characteristics. This study focuses on examining four different jihadi groups, taking into account the differences in their military activities, number of fighters, strategies and ideological tendencies. Within the scope of the study, Ahrar al-Sham, Jaish al-Islam, Liwa al-Tawhed and Jabhat al-Nusra groups were examined by using the document analysis method, one of the qualitative research techniques. The aim of the study is to contribute to Turkish literature by revealing how jihadi groups emerged, their historical development, ideologies, strategies, goals and relations with other groups.