Kaynaktan eğitime atasözleri ve deyimler Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı'nın Atalar Sözü Mecmuası 2. cilt 1643-1724 sayfaları arası

Abstract

Atasözü ve deyimler Türkçenin bilinen en eski dönemlerinden beri günümüze kadar özellikle yazılı eserlerde karşımıza çıkan mühim kaynaklardır. Özellikle Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde atasözleri ve deyimlere dair pek çok derleme çalışması yapılarak mevcut dönemdeki atasözleri ve deyimler kayıt hâline alınmıştır. Bu derlemelerden biri de bu çalışmaya konu olan Atalar Sözü Mecmuası’dır. Bu eser Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı tarafından iki cilt hâlinde toplam yazılmış olup Türk Dil Kurumu Kütüphanesinde Atalar Sözü adıyla, Etüt/ 104-1 ve Etüt/ 104-2 numaralarıyla kayıtlı olarak muhafaza edilmektedir. Bu çalışmada eserin Etüt-104-2 adlı ikinci cildinin 1643-1723. sayfaları arası ele alınmıştır. Çalışmada; Giriş, Yöntem, Dizin, Sonuç, Kaynaklar ve Ekler olmak üzere toplam yedi bölüm mevcuttur. Arap harfi temelli Osmanlı elifbasıyla yazılmış Atalar Sözü Mecmuası, rika hattı ile kaleme alınmıştır. Metin kısmı; atasözü, deyim, vecize, dua, kargış, beyit ve mısra gibi dil yapılardan müteşekkil madde başlarından oluşan eserin madde başlarındaki kelime açıklamaları ile madde başlarının geçtiği alıntılar kısmı mevcuttur. Bu çalışmada madde başları, açıklamalar ve alıntılar tespit edilmiş, madde başları ile açıklamalar Türkiye Türkçesine aktarılmış; alıntılar da çeviri yazı ile kaydedilmiştir. Madde başlarında müellif tarafından yapılan izahlar ile yine müellif tarafından kaydedilen farklı imlalara sahip kelimeler dipnotlarla belirtilmiştir. Eser ile ilgili gerekli görülen hususlar da ayrıca dipnotlarda açıklanmıştır.

Proverbs and idioms are important sources that have been encountered especially in written works since the earliest known periods of Turkish. Especially in the last periods of the Ottoman Empire, many compilation studies were made on proverbs and idioms, and the proverbs and idioms in the current period were recorded. One of these compilations is Atalar Sözü Mecmuası, which is the subject of this study. This work was written by Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı in two volumes and is preserved under the name of Atalar Sözü, with the numbers Etüt/ 104-1 and Etüt/ 104-2, in the Türk Dil Kurumu Kütüphanesi. In this study, the second volume of the work called Etüt-104-2, 1643-1723. covered between pages. There are a total of seven chapters in the study: Introduction, Method, Index, Conclusion, References and Appendices. Atalar Sözü Mecmuası was written in Ottoman alphabet based on Arabic letters and was written in rika calligraphy. The text part consists of clauses consisting of language structures such as proverbs, idioms, aphorisms, prayers, confusion, couplets and verses. In addition, there are also word explanations and quotations section in the work. In this study, clauses, explanations and quotations were determined, clauses and explanations translated into Turkey Turkish and The quotations are recorded with the translated text. In the clauses, the explanations made by the author and the words with different spellings recorded by the author are indicated with footnotes. The necessary matters regarding the work are also explained in the footnotes.