Okul öncesi dönem çocuklarında okuma gelişimi ve okumaya hazırlık programının etkisinin değerlendirilmesi

Abstract

Okul öncesi dönemde yer alan çocuklara fonolojik duyarlılık, okuma kavramları, kelime bilgisi, görsel ve işitsel ayrımlaştırma becerilerini kazanmaları amacıyla uygulanan hazırlık çalışmaları, bu çocukların okuma gelişimleri ve gelecekteki okuma başarılarını kazanmalarında oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Araştırmamızda öncelikle okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin, okul öncesi dönemde çocuklardaki okuma gelişimi; başka bir deyişle, okumaya hazırlıkları konusundaki görüşleri alınmış ve bu gelişimi desteklemek için neler yaptıklarına ilişkin durum saptaması yapılmıştır. Daha sonra ise, bu cevaplardan elde edilen ipuçlarına dayalı olarak mevcut okul öncesi programını zenginleştirecek bir Okumaya Hazırlık hazırlanarak, bu programın etkililiği ölçülmüştür. 1998-1999 öğretim yılında İstanbul ili içerisindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ilköğretim okullarının anasınıflarında, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı resmi ve özel okul öncesi eğitim kurumlarında ve üniversiteye bağlı uygulama okullarında görev yapmakta olan tüm okul öncesi eğitim öğretmenleri, bu araştırmanın genel tarama tipi bölümünün evrenini oluşturmuş; bu evrenden seçilen 182 okul öncesi eğitimi öğretmeni, örneklem grubunda yer almıştır. Araştırmanın deneysel olarak yürütülen ikinci aşamasında ise, 1999-2000 öğretim yılında İstanbul ili Beşiktaş ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Levent Bağımsız (Müstakil) Yıldız Erten Anaokulu'nda öğrenim gören 5-6 yaş arasındaki 77 anaokulu öğrencisi arasından 26 öğrenci seçilmiş ve bu öğrencilerden 2 grup oluşturulmuştur. Deney ve Kontrol Grupları'nın her birinde, 13 öğrenci yer almıştır. Genel Tarama Çalışması bölümünde, okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşlerini belirlemek üzere araştırmacı tarafından geliştirilen ve 54 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Deney ve Kontrol Grupları'nın eşitlenmesinde ve Okumaya Hazırlık nın etkililiğinin sınanmasında ise; Fonolojik Duyarlılık Testleri, Okuma Kavramları Ölçeği, Peabody Resim Kelime Testi, Okumaya Hazırlıklı Olma Testi ve Ritm Tekrarı Testi, ön-test ve son-test uygulamalarında kullanılmıştır. Bu testlerden, Fonolojik Duyarlılık Testleri, Okuma Kavramları Ölçeği ve Peabody Resim Kelime Testi'nin Türkiye koşulları için geçerlik ve güvenirliği bilimsel olarak yapılmışken, Okumaya Hazırlıklı Olma Testi ve Ritm Tekrarı Testi'nin ise sadece Türkçe'ye uyarlanması yapılmış; ancak güvenirlik çalışmaları yapılmamıştır. Bu nedenle, bu araştırmada söz konusu testlerin sağlıklı olarak kullanılabilmesi için bu testlere ilişkin güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Okumaya Hazırlıklı Olma Testi'nin İç Tutarlılığı Cronbach Alfa Tekniğine dayalı olarak maksimum 0.97'dir. Minimum İç Tutarlılığı ise Guttman Tekniği'nden elde edilmiştir ve 0.96'dır. Elde edilen bu sonuçlar testin mükemmele yakın bir güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ritm Tekrarı Testi'nin ise, Cronbach Alfa Yöntemine göre İç Tutarlılık Katsayısı 0.84 olarak belirlenmiştir. Bu sonuç testin %84 oranında güvenilir olduğunun göstergesidir. 1999-2000 öğretim yılının bahar döneminde, Deney grubundaki 13 öğrenci ile birlikte Okumaya Hazırlık uygulamaya konulmuştur. Belirlenen amaç ve hedefleri gerçekleştirmek üzere çok sayıda etkinlikten oluşan bu program, haftada 4 gün, günlük ortalama 60-90 dakikadan oluşan ve toplam 6 hafta süren bir uygulama şeklinde yürütülmüştür. Deney ve Kontrol Grupları'nı birbirleri ile bilimsel olarak eşitlenebilmeleri için, kullanılan testler kapsamında non-parametric Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Deney ve Kontrol Grupları'nın ön ve sontestlerinin birbirleri ile farklılıklarını saptayabilmek için ise yine non-parametric Wilcoxin Testi kullanılmıştır. Son aşamada ise, araştırmanın hipotezi doğrultusunda uygulanan programdan sonra, Deney Grubu'nun Kontrol Grubuna göre daha üstün olduğunu ispat etmek üzere non-parametric tekniklerden Mann-Whitney U Testi tekrar kullanılmıştır. Deneysel çalışmada elde edilen bütün sonuçlar tek yönlü olarak sınanmış; anlamlılık düzeyi en az 0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmamızın sonuçları, okul öncesi dönemde bulunan 5-6 yaş arasındaki çocuklara uygulanan Okumaya Hazırlık nın, onların okuma gelişimlerini desteklediğini ortaya koymaktadır. Deney Grubu'nun, eğitim programının uygulanmasının ardından beş farklı test ölçümü sonucunda elde ettiği puanlar Kontrol Grubu ile karşılaştırıldığında, anlamlı bir şekilde yüksektir. Bu sonuç, literatürde benzer yönde yürütülmüş olan birçok araştırmadan elde edilen bulgularla da tutarlılık sergilemektedir.

THE DEVELOPMENT OF READING SKILLS IN PRESCHOOL CHILDREN AND THE EVALUATION OF THE PROGRAMME ABOUT CHILDREN'S READINESS FOR LEARNING TO READ Preparatory studies applied to preschool children in order to enable them to acquire phonological awareness, concepts about print, vocabulary usage, auditorial and visual discrimination skills play a great part in their reading success in the future. In our research, we firstly consulted preschool teachers in order to obtain their opinions on children's developing reading skills, in other words, preschool children's readiness to read. In the meantime, we carried out some situational detection on what the teachers have been doing to support this development. Later, based on the results of this detection, we designed a New Programme About Children's Readiness For Learning to Read, which was aimed to enrich the current curriculum. We also measured the effectiveness of the programme. In Istanbul in the 1998-1999 school year, the general survey section of this research consisted of an accessible population of teachers working in public and private kindergartens run under the authority of the Ministry of Education, teachers working in the Institutes of public and private preschool education run under the authority of the Institute of Social Services and Child Care and teachers working in some practice schools in coordination with some universities. 182 preschool teachers selected from this accessible population formed the sample. The second phase of the study was carried out as experimental research in which we chose 26 children out of 77 kindergarten pupils in the 5 to 6 age group attending the Independent Yıldız Erten Kindergarten in Beşiktaş, Istanbul. We formed two groups out of these 26 pupils: 13 pupils in each of the Experimental and Control Group. In the survey section of this study, a questionnaire including 54 questions was administered by the researchers to 182 teachers working in preschool institutes in order to determine their points of view on the research topic. In comparing and contrasting the Experimental Group with the Control Group and testing the significance of the findings of The Programme About Children's Readiness For Learning to Read, the following tests were used during the implementation of the pretest and the posttest: Phonological Awareness Tests, Concepts About Print Test, Peabody Picture-Vocabulary Test, Test Reversal and Stambak's Rhythms Test. Validity and Reliability Studies for Phonological Awareness Tests, Concepts about Print Test and the Peabody Picture -Vocabulary Test had been scientifically adapted for use in Turkey. On the other hand, the Test Reversal and Stambak's Rhythms Test were only adapted to Turkish but no reliability studies were done over them. For this reason, in order to utilize these tests in this research, we have carried out the necessary reliability work on them. The internal validity of the Test Reversal is a maximum of 0.97 according to the Cronbach Alpha Technique. The Guttman Technique was used to measure the minimum internal validity of the test and it was found to be 0.96. These results demonstrate that the test is highly reliable. We determined the coefficient of internal validity of Stambak's Rhythms Test according to Cronbach Alpha Technique. The result found to be 0.84 demonstrates that the test is 84% reliable. During the Autumn term of 1999-2000 school year, The Programme About Children's Readiness For Learning to Read was put into practice together with the 13 subjects in the Experimental Group. This programme which consisted of miscellaneous activities aimed at to realize our objectives and targets. It was carried out four days a week as 60 to 90-minute activities a day and lasted for six weeks. In order to make the Control Group correspond scientifically to the Experimental Group, the non-parametric Mann-Whitney U Test was utilized. In order to find out the differences between the pretest and the posttest administered to the Exprimental and Control Groups again non-parametric Wilcoxin Test was applied. In the final stage, after the programme had been applied in accordance with the hypothesis of the research, Mann-Whitney U Test, one of the non-parametric tests, was used once more aiming to prove that the Experimental Group is superior to the Control Group. All of the results obtained in this Experimental research were examined utilizing one way ANOVA. The results of our research clearly indicate that The Programme About Children's Readiness For Learning to Read applied to a group of children aged between 5 and 6 supports their developing reading skills. After the educational programme was applied to the Experimental Group, we administered 5 different tests to the subjects. When we compared their scores with those of the Control Group, we found out that the scores of the Experimental Group were significantly higher than the scores of the Control Group. The results of this research cohere with the findings of many research studies similarly carried out in literature.