Süleyman B. Abdülmelik ve zamanı (96- 99/ 715- 717)

Abstract

Emevi hanedanının yedinci halifesi olan Süleyman b. Abdülmelik, kardeşi Velid'in ölümü üzerine 96(715) yılında hilafet makamına geçti. İlk icraatı Haccac tarafından çeşitli suçlarla tevkif edilenler için genel bir af çıkarmak oldu. Buna karşılık Velid döneminde kendisinin veliahtlıktan uzaklaştırılması hususunda onu desteklemiş olan devlet adamlarını cezalandırma yoluna gitti. Emevi tarihine büyük hizmetleri dokunmuş, vali ve komutanlardan yeni hizmetler beklemek yerine şahsi sebeplerle onları ortadan kaldırdı. Onun gadrine uğrayanların başında o sırada ölmüş bulunan hasmı Haccac'ın yakınları geliyordu. Haccac'ın ısrarları sonucu Horasan valiliğinden azledilmiş olan Yezid b. Mühelleb ile Süleyman'ın dostluğu Velid'in hilafeti dönemine dayanıyordu. O dönemde Haccac tarafından tutuklanarak hapse atılan Yezid, bir yolunu bulup hapisten kaçtıktan sonra Süleyman'ın yanına sığınmış, Süleyman da onu Haccac'ın ölümüne kadar himaye etmişti. Süleyman'ın hilafete geçmesiyle Yezid, önce Irak umumi valiliğine ardından da Horasan valiliğine atandı ve Süleyman döneminde Kuhistan, Cürcan ve Taberistan fetihlerini gerçekleştirdi. Velid döneminin aksine Süleyman'ın hilafetinde fetih faaliyeti olarak sadece Kuhistan, Cürcan ve Taberistan fethedilmiştir. Bizce Süleyman döneminde gerçekleştirilen en önemli sefer İstanbul muhasarasıdır. İstanbul'da şiddetli bir muhasara gerçekleştirilmiş ancak mevsim şartlarının çok ağır geçmesi buna bağlı olarak da merkezden yardım birliklerinin gelememesi ve Bizanslılar'ın kullandıkları Gregeoisateşine Araplar'ın savunmasız oluşu nedenleriyle şehir fethedilememiştir. Ama Emeviler dönemindeki İstanbul muhasaraları içinde en önemlisi olmuştur. Bundan sonra müslümanlar Osmanlı İmparatorluğu zamanına kadar bu şehre karşı bir fethe teşebbüs etmemişlerdir. Süleyman'ın hilafeti başta da söylediğimiz gibi kısa sürmüştür. Bu zaman zarfında devlet işleriyle fazla ilgilenmemiştir. Yemeğe çok düşkün olması genç yaşta ölümüne sebep olmuştur. Kendisinden sonrası için öncekilerin aksine farklı bir karar vererek veliahtlığı amcasının oğlu Ömer b. Abdülaziz'e bırakmıştır.