Ergenlik döneminde mesleki karar verme olgunluğunun incelenmesi ve mesleki karar verme eğitimi programının etkisinin araştırılması

Abstract

Araştırmanın ilk bölümünde, “ilişkisel tarama modeli” kullanılarak ergenlerin mesleki olgunluk düzeyleri ile benlik kavramları, aile ortamını psiko-sosyal algılayışları, bazı akademik ve demografik değişkenler arasında ilişki olup olmadığı incelenmiş; ikinci bölümünde ise, “Solomon Dört-Grup Deneysel Modeli” uygulanarak “Mesleki Karar Verme Eğitim nın etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın tarama bölümünün örneklemini, İstanbul ili içinde öğretim yapan resmi ve özel liselerden rastgele çekilen, 20 resmi ve 10 özel olmak üzere toplam 30 lise ve bu liselerden “küme örnekleme” tekniği ile elde edilen 2576 lise 1., 2. ve 3. sınıf öğrencisinden, değerlendirmeye alınan 2434 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın deneme bölümünün örneklemini ise, çalışmanın birinci bölümünün örneklemi olan liselerden birinin tarama bölümüne katılmış ve katılmamış olan 2. sınıf gönüllü öğrencilerin içinden rastgele seçilen 10’ar kişilik 2 deney ve 10’ar kişilik 2 kontrol grubu öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın birinci bölümünün verilerini toplamak için “Mesleki Olgunluk Envanteri (Yeterlilik Testi, Kendini Tanıma Alt-testi)”, “Piers-Harris

Kavram Ölçeği”, “Aile Ortamı Ölçeğı” ve “Kişisel Bilgi Formu” araçları kullanılmıştır. İkinci bölümünde ise, araştırmacı tarafından hazırlanmış olan “Mesleki Karar Verme Eğitim uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, tek-yönlü ve üç-yönlü varyans analizleri, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı istatistik tekniklerine göre analiz edilmiştir. Bulgulara göre, mesleki olgunluk ile öz-kavram verilerinin toplamı ve altı alt-boyutu arasında; mesleki olgunluk ile ailenin psiko-sosyal algılanışı verilerinin iki alt-boyutu arasında; mesleki olgunluk verileri ile örneklemin akademik başarısı, cinsiyeti, anne-baba eğitim düzeyi, kendi eğitim düzeyi (1., 2., 3. sınıf olması) ve lise türü (resmi ya da özel) arasında .01 ve .05 manidarlık düzeyinde anlamlı derecede ilişki bulunmuştur. Ancak, mesleki olgunluk düzeyi ile okullarda rehberlik servisinin olup olmaması arasında anlamlı derecede ilişki bulunamamıştır. Araştırmanın deneysel bölümünün analizine göre, “Mesleki Karar Verme Eğitim nın, deney grubunun mesleki olgunluk düzeyini yükselttiği ortaya çıkmıştır. The present research was prepard in two sections. In the first section, survey model was used to study the relation between career maturity of adolescents and their self-consept, family psycho-social perception, academic and demographic variables were studied. In the second section, “Solomon Four-Group Experimental Model” was used to study the effectiveness of career decision making program. The sample of the first part was randomly chosen from the private and public schools in Istanbul. Twenty Public and ten private school were selected and using the cluster sample technique, the scales were administered to 2576 ninth, tenth and eleventh grade students, but 2434 students were used in the analysis. The sample of the experimental part of the research were also selected from one of these schools. Twenty students were participated at the survey and the other twenty weren’t the sample of the first section of the research. These students all were tenth grade and all were randomly selected. In the first part of the research “Career Maturity Inventory-Competence Test, Knowing Your-Self”; “Piers Harris Self-Consept”, “Family Environment Questionarie” and “Personel Questionarie” were used. In the second part of the research “Career Decision-Making” program was administered. One-way Analysis of Variance, t-test, Pearson Correlation Coefficient were used to analyze the variables. Results indicated that there are correlations between career maturity and self-consept; family environment, academical achievements, sex, education, parents education. However, there isn’t any relation between career maturity and having guidance service in the school. The experimental study showed that “Career Decision-Making Program” was effective.