Kontaminasyon Önleme Stratejilerinde Yeni Ne Var?

Abstract

Kan kültürleri kan dolaşımı enfeksiyonlarının tanısında altın standart olmaya devam etmektedir. Kan kültürlerinde amaç en kısa sürede en doğru şekilde mikroorganizmanın tanımlanması ve uygun antibiyoterapiye yol göstermektir. Kültür sonuçları ayrıca ampirik tedaviye yol gösterici olması açısından da önemlidir. Bu sebeple de kan kültür sonuçlarının kontaminan ve patojen anlamında doğru yorumlanması çok önemlidir. Ulusal ve uluslararası yönergelere göre kan kültürü kontaminasyon oranlarının toplam kan kültürü sayısının %3’ünü aşmamış olması gerekir. Literatüre baktığımızda kan kültürü kontaminasyon prevalansı, kan kültürlerinin % 0.6’sı ila %17’si arasında değişmektedir. Kontaminasyonu önlemek için neler yapılabilir? Kan kültür alma işleminden önce eller alkol bazlı dezenfektanla temizlenip steril olmayan eldiven giyilmelidir. Kan kültürü alınacak damar belirlendikten sonra cilt alkol (%70) ile silinir, 1-2 saniye beklenir, sonra povidon iyodin (%10) ile merkezden perifere doğru silinir, tamamen kuruması için 1-2 dakika beklenir. Uygunsa alkol ile tekrar silinmesi önerilmektedir. Altı klinik çalışmayı ele alan bir meta analizde alkollü solüsyonlar, alkolsüzlere göre daha etkili bulunmuştur. Gene %2’lik klorheksidin glukonat alkolsüz povidin iodine göre daha etkilidr. Çalışmalarda %2 alkollü klorheksidin solüsyonu da önerilmektedir. İkinci önemli nokta, kan alınacak yerin doğru seçimidir. Üst ekstremite veni önerilmektedir. Arteriyel ve alt ekstremite veninden örnek alımı kontaminasyon riski nedeni ile önerilmemektedir. Önceden var olan santral, periferal veya arteriyel kateter yoluyla kan kültürü alınması kontaminasyon riskini artırmaktadır. Kalıcı kateterden kültür alımı; kateter ilişkili enfeksiyon şüphesi durumunda uygulanmalıdır. Kontaminasyon oranlarını azaltabilecek önemli bir diğer nokta da kan kültürünün özel eğitimli flebotomistler tarafından alınmasıdır. Yapılan çalışmalarda flebotomistler tarafından kan alındığında, diğer sağlık çalışanlarına göre kontaminasyon oranının ciddi oranda düştüğü gözlemlenmektedir. Kan alacak ekibe sık sık eğitim verilmesi de bir diğer önemli yöntem olarak kontaminasyonu önlemek için karşımıza çıkmaktadır. Diğer bir yöntem; son yıllarda gündeme gelen ilk numune saptırma tekniğidir. Bu; kontaminasyonun enjektör deriyi penetre ettiği durumda deri mikrobiyotasından kaynaklanacağı düşünülerek kültür için toplanmadan önce ilk birkaç mililitre kanın (yaklaşık 1.5.2 mL) ayrılmasıyla oluşturulan steril bir kan kültürü sistemidir. Sonuç olarak, kan kültür kontaminasyonu gerek, klinik mikrobiyoloji laboratuvarları, gerek hastaneler için önemli bir sorundur, ancak buna tek bir çözüm mümkün değildir. Bütün bu yöntemlerin kararlı ve ısrarlı bir şekilde uygulanması kontaminasyon oranlarının düşmesinde etkili olacaktır.