Türkçe Öğretmeni Adaylarının Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmenliğinde okuyan öğrencilerin okuma becerisine yönelik metaforik algılarını (fenomenoloji) desenine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu; 2014-2015 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören 1, 2, 3 ve 4. sınıf öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Araştırmaya toplam 165 öğretmen adayı katılmış ve katılımda gönüllülük esas alınmıştır. Araştırma tarafından hazırlanan bir form kullanılmıştır. Formun birinci kısmında, Türkçe öğretmeni adaylarının kişisel bilgiler bölümüne yer verilmiş; ikinci kısmında ise adayların okuma becerisine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla "Okuma ............gibidir; çünkü ............" şeklinde eksik bırakılmış beş cümleye yer verilmiştir. Böylece Türkçe öğretmeni adaylarının okuma becerisine yönelik algılarını hangi metaforlarla ortaya koydukları, ortaya çıkan metaforların gerekçeleri ve bu metaforların ortak özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın verileri içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Verilerin analizi, Kodlama ve Ayıklama, Örnek Metafor Derleme, Kategori Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik ve aşamalarından oluşmaktadır. Araştırma sonucunda; 165 Türkçe öğretmeni adayı okuma becerisine yönelik 10 kavramsal kategori altında (Yol gösterme, Yakınlık, İhtiyaç-Gereklilik, Bunaltıcı, Alışkanlık-Devamlılık, Yansıtma, Özgürlük, Merak) toplam 669 metafor geliştirmiştir. Öğretmen adaylarının en fazla metafor geliştirdiği kategori "İhtiyaçGereklilik" (%19,7) iken öğrencilerin en az metafor geliştirdiği kategori ise "Merak" (%2,24) olarak tespit edilmiştir.

The aim of this study is to determine the metaphorical perceptions of prospective Turkish teachers towards reading skills. The research was conducted in accordance with the pattern of phenomenology. The study group of the reseach consisted of the students who were studying their 1.2.3. and 4.years at Turkish Education Department of Marmara University Faculty of Education in the spring semestr of 2014-2015 academic year. A total of 166 prospective teachers participated in the study which was based on voluntary participation. In order to collect the data, a form prepared by the researcher was used. The first part of the form included the personal information of the prospective Turkish teachers and the second part consisted of five gap filling sentences such as "Reading is like ...........; because .........." in order to determine prospective teachers' views on reading skills. Thus, it was tried to be determined which methapors prospective Turkish teachers used to reveal their perception of reading skills, what the reasons of these methapors were and what common characteristics the methaphors had. The research data were analyzed using content analysis. The data analysis consisted of the stages of Coding and Extraction, Compilation of an Example Metaphor, Reliability and Transferring Data to the Computer. As a result of the study; 165 prospective Turkish teachers developed a total of 670 methaphors under 10 conceptual categories towards reading skills. These ten categories were Guidance, Closeness, Necessity-Requirement, Development-Expansion, Relaxing, Overwhelming, Habits-Continuity, Reflection, Freedom, and Curiosity. The category that prospective teachers developed most metaphors was "Necessity-Requirement" (19.7%), while they developed least metaphor on the category of "Curiosity" (2.24%).