Toplam kalite kontrolüne istatistiksel yaklaşım ve bir uygulama

Abstract

1980'li yılların sonları ve 1990'lı yılların başları, dünya tarihinde birçok değişimin gerçekleştiği yıllar olmuştur. Bu değişimler beraberlerinde teknolojik, ekonomik ve ticari gelişimleri de getirmiştir. Şirketler ve uluslar arasında başlayan rekabet ve ortaya çıkan büyük tüketim potansiyelinin karşılanma gereksinimi, ileri düzeyde .ölçme gereçlerinin ve istatistiksel yöntemlerin uygulanmasını zorunlu kıldı. Fakat, kısa bir süre sonra bilimsellik düzeyi ne olursa olsun sadece matematiksel ve istatistiksel yöntemlerin uygulanmasının yetersiz kaldığı görüldü. Üretim sistemlerinde tedarik, tasarım, üretim planlama, pazarlama vb. uzmanlaşmış ayrı ayrı bölümler oluştukça bunların kalite kontrolü ile ilişkilerinin düzenlenmesi sorunu ağırlık kazandı. Kalite kontrolü ile tüm işletme bölümleri arasındaki işbirliği ve görev, yetki ve sorumluluk paylaşımı zorunluluğu, sorunların organizasyon, eğitim ve insani ilişkiler açısından da ele alınması gereğini ortaya çıkardı. Böylece toplam kalite kontrolü olarak anılan dönem başlamış oldu. Toplam kalite kontrolü, her kademedeki performansı geliştirmek amacıyla, yöneticilerden işçilere kadar şirketteki herkesin çabalarını bir bütün haline getiren bir anlayıştır. Bu geliştirilmiş performans, kalite, maliyet, planlama, işgücü geliştirilmesi ve yeni ürün geliştirilmesi gibi amaçlara ulaşılmasına yöneliktir. Toplam kalite kontrolü anlayışı, bugünün kalite anlayışını ifade eder. Kalite konusunda üst düzey yöneticilerde etkin bir şekilde çalışıp değişim için hazır ve istekli olduklarının mesajını çalışanlara vermelidirler. Bu konu hakkında çalışanların da fikirleri alınıp onlarında olaya katılımının sağlanması gerekir. Takım çalışmaları yapılıp yeni bir kurum kültürü geliştirilmelidir. Toplam kalite kontrolü anlayışına bir yaklaşım şirket kültürlerinde ancak bu şekilde sağlanabilir. Deming Kalite Ödülü'nü Japonya dışındaki bir ülkeden ilk defa kazanan kuruluş olan Florida Power and Light Şirketi, kalite uygulamalarının bir parçası olarak Parlak Fikirler Program adını verdikleri bir araç kullanmaktadır. Bu sayede, eski uygulamaların geçerli olduğu 1986 yılında 600 olan yıllık öneri sayısı 1989'da 25.000'e çıkmıştır. Bu önerilere eskiden ortalama 144 günde cevap verilirken ve önerilerin %20'si kabul görürken, 1993'de öneriler 8 gün içerisinde cevaplandırılmakta ve önerilerin %65'i kabul edilmektedir. Şu anda görev yaptığım ve taahhüt sektörünün önde gelen kuruluşlarından biri olduğunu düşündüğüm Alsim Alarko AŞ.'de bu uygulamanın benzeri Buluş Yarışması adı altında düzenlenmekte ve gerek teknik, gerekse şirket politika ve prensipleri açısından uygulanabilirliği gözönünde tutularak projeler desteklenmektedir. Bu tamamen toplam kalite anlayışına bir yaklaşım sağlayabilmek, insanların şirketin problemlerinin ve çözümlerinin birer parçası olduklarını hissettirebilmek amacıyla gerçekleştirilmektedir. Her sene düzenlenen bu yarışmanın neticesinde yeni ürün geliştirme konusunda, kalite konusunda, tasarruf konusunda, iş yapma usullerini geliştirme konusunda, yaratıcılık konusunda yeni fikirler ortaya atılmakta, tartışılmakta ve hayata geçirilebilir olanlar seçilip, değerlendirilmektedir. Toplam kalite kontrolün en önemli değerleme aracı istatistiksel yöntemlerdir. Bu noktadan hareketle çalışmamda, toplam kalite kontolüne bildik istatistiksel yöntemlerle bir yaklaşım gerçekleştirmeye çalıştım ve bu bağlamda bir uygulamaya yer verdim. Seçtiğim ürün pompa ve imalat sektöründe kullanılan bir parça idi. Bu çalışmadaki amacım , küçük olan bu parçanın kalite kontrolünün dahi ne denli önemli olduğuna, büyük bir bütünü oluşturan küçük parçaların kalite kontrolündeki aksaklığın nasıl ortaya çıkarılabileceğine, küçük parçaların kalite kontrolünde en az büyük parçalar kadar önemli olduğuna dikkat çekmek ve Türkiye için henüz oturmamış fakat, gelişmiş ülkeler için farklı boyutlarının ortaya atıldığı ve tartışıldığı bir kavram olan toplam kalite kontrolüne istatistiksel yaklaşımın öneminin altını çizmekdi. Bu çalışmamda son söz olarak şunu söyleyebilirim; Şirketler sadece dışarıdan gelebilecek etkilere karşı duyarlı olmamalıdırlar. Bir şirkette herkesin işi olması gereken kalitenin hiç kimsenin işi olmama haline dönüşebileceği tehlikesine de dikkat çekilmesi gerekir.