Kütüb-i Sitte’de İsra ve Mir’aç hadisleri

Abstract

Kütüb-i Sitte'de İsrâ ve Mi'râc Hadîsleri konulu çalışmamız, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde İsrâ ve Mi'râc tâbirleriyle ne kastedildiği ve Mi'râc tasavvurunun başka din veya milletlerde olup olmadıği konusuna değindik. Ayrıca kısaca bu olayı bize haber veren kaynakları, ele almaya çalıştık. Birinci bölümde İsrâ olayı hakkındaki rivâyetleri serdetmeye gayret ettik. Çalışmamızın bu kısmında İsrâ olayını tek başına ele aldık ve Mi'râc safhasına hiç girmedik. Gerçi, İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre İsrâ ve Mi'râc olayı aynı gecede ve peşpeşe olmuştur; ancak biz bu iki olayın farklı gecelerde olduğunu düşünenleri de dikkate alarak her iki olayın içerdiği çeşitli hâdiseleri müstakil olarak incelemek istediğimiz için İsrâ ve Mi'râc olayını ayrı ayrı bölümlerde verdik. Bu bölümde, İsrâ ve Mi'râc ile ilgili müşterek hadîslerin, sadece İsrâ safhasıyla ilgili olanlarını aldık. İçinde hem İsrâ hem de Mi'râc olayından bahseden uzun hadîsleri ise Mi'râc olayını ele aldığımız ikinci bölümde verdik. Böylece tekrardan kaçınmayı hedefledik. İkinci bölüm, İsrâ safhasının sonrasında Beytü'l-makdis'den semâya yükselmeyi ifâde eden Mi'râc konusunun incelendiği bölümdür. Burada da konuyla ilgili hadîsleri sıralamaya çalıştık. Gerek birinci gerekse ikinci bölümde, hadîsleri sıralarken, aynı olayı anlatsa da farklı bilgiler veren hadîsleri vermeye özen gösterdik. Bununla birlikte tekrardan uzak durmak için her yönüyle aynı olan birden fazla rivâyet varsa onların sadece kaynağını vermekle yetindik. Üçüncü bölümde ise İsrâ ve Mi'râc ile ilgili bazı meseleler ile olayın mûcizevî yönü ve bunların nasıl gerçekleştiği (rûhen-bedenen, uykuda-uyanıkken..v.s.) üzerinde durduk. Çalışmamız boyunca öncelikle dikkat etmeye çalıştığımız şey, bu konuda rivâyet edilmiş hadîsleri doğru bir şekilde tespit etmek olmuştur. Bunu yaparken ana kaynaklarımız, altı hadîs kitabını (Kütüb-i Sitte) incelemeye ve hadîslerin farklı rivâyetlerini anlamaya gayret ettik. Ayrıca, bu hadîs kitapları üzerine yazılan şerhler de başlıca kaynaklarımız oldu. Bu arada İsrâ ve Mi'râc olayı ile ilgili gördüğümüz hadîslerin metinlerini çalışmamızın sonunda vermeyi faydalı gördük. İsrâ ve Mi'râc konusunda müstakil olarak yazılmış veya içinde bu konuya yer veren kitaplar da ikinci dereceden kaynaklarımızdır. Böylece çeşitli müelliflerin konuyu ele alış tarzlarından ve bakış açılarından yararlanmaya çalıştık. İsrâ olayı Kur'ân'da açıkça ifâde edilmiştir; bu yüzden üzerinde fazla bir ihtilâf yoktur. Mi'râc hâdisesi ise Kur'ân'da açık ve net bir şekilde yer almamıştır. Bir kısım ulemâya göre bazı âyetlerde bu hâdise hakkında işâretler mevcuttur. Mi'râc olayının açık bir şekilde âyetlerde yer almamış olması; buna karşılık hadîslerde geniş ve oldukça ayrıntılı mâlûmât bulunmasına rağmen, bunlardan bir kısmının zayıf veya uydurma olması konuyu doğru bir şekilde anlamamızı zorlaştırmaktadır. Çünkü bu konuda rivâyet edilen hadîslerin tamamının sahîh olduğunu söylememiz güçtür. Meselâ, İbn Abbas'a nisbet edilen el-İsrâ ve'l-mi'râc adlı kitap uydurma birçok rivâyeti içermektedir. Gerçekte İbn Abbas (r.a.)'in böyle bir kitabı da yoktur. Saîd Ramazan el-Bûtî'nin ifâdesiyle İbn Abbas ondan berîdir; onun böyle bir kitabı mevcut olmadığı gibi, onun döneminde Hz. Peygamber (s.a.)'in Mi'râc'ıyla ilgili herhangi bir kitap da telif edilmiş değildir. Necmuddîn el-Ğaytî'nin aynı isimdeki kitabı da uydurma bir çok rivâyeti içine almakla meşhurdur. İşte, hakkında doğru ve yanlış oldukça fazla mâlûmâtın bulunduğu böyle bir konuyu sahîh rivâyetleri tespit ederek incelemek gerçekten de zordur. Bütün bu zorluklara rağmen biz, hâdiseyi gücümüz yettiğince doğru bir şekilde anlamak için çaba sarfettik. Gerçekte doğrusunu Allah bilir.

My thesis which called: Kütüb-i Sitte'de İsrâ ve Mi'râc Hadisleri (The Hadiths About The Isra and Mirac in The Six Hadith Books) has got an introduction and three parts. In the part of introduction we have explained that what was the mean of Isra and Mirac and if there was the thought of Mirac in other religions and nations. Then we have talked about some source books shortly. In the first part we have tried to study about the Isra and writed the Hadiths about it. We have not talked the Mirac in that part. The Mirac is explained in second part. We have also writed the Hadiths about Mirac. Lastly we have studied some problems about the Isra and Mirac. In this part of the thesis we have writed thoughts of some scientists and studied them. Then we have talked our thughts. Finally we have writed the original texts of Hadiths about Isra and Mirac in the Six Hadith Books.