Ahmet Midhat Efendi’nin Niza-ı İlm ü Din eserinde din bilim ilişkisi

Abstract

Eser, William John Draper'in (1811 - 1882) History of the Conflict between Religion and Science (Din ve Bilim arasındaki Çatışmanın Tarihi) adlı eserinin tercümesi ve tenkididir. Ahmet Midhat Efendi (1844 - 1912), eserin tercümesine Nizâ-ı İlm ü Din, tercümesiyle birlikte tenkitlerini içeren esere İslâm ve Ulûm adını vermiştir. 1895 - 1900 yılları arasında, sade bir Osmanlıca'yla yazılmış, dört cilt, küçük boy, toplam 1968 sayfa bir eserdir. Eser, Draper'in Hıristiyanlığın bilhassa Katolik Kilisesinin bilim ile mücadelesini ve mağlubiyetini anlatmakta ve diğer dinler hakkında da çeşitli yorumlar yapmaktadır. Ahmet Midhat Efendi, Draper'in Katolikliğe hücumunu haklı görmekle birlikte, İslâm'ın bilim ile ilişkisinin asla Hıristiyanlıktaki gibi olmadığını anlatmıştır. Hıristiyanlık ve İslâm'ın tarihi gelişim içerisinde bilim ile olan ilişkilerini inceleyerek İslâm - bilim ilişkisinin ne kadar müspet olduğunu ortaya koymuştur. Ahmet Midhat'ın eseri yazmadaki maksadı Batıdan İslâm dünyasına doğru yayılan dinsizlik akımına karşı Müslüman gençleri uyarmaktır. Bu gayeye ulaşabilmek için sade bir dille ve basit örneklerle eserini meydana getirmiş, bilim - din ilişkisi çerçevesinde oluşan felsefi akımlara değinmemiştir. The book is a translation and criticism of History of the Conflict between religion and Science, a work of John William Draper (1811 - 1882). Ahmet Midhat Efendi (1844 - 1912) named his translation Niza-ı İlm ü Din, and also named his next work İslâm ve Ulûm which includes criticisms together with translation. The work was written in plain Ottoman language, four volumes, small size, and 1968 pages. The book, narrates the struggle and the defeat of Christianity, especially Catholic Church, against Science, and includes several comments on other religions on Draper's work. While Ahmet Midhat Efendi acknowledges Draper' attack on Catholicism to be right he explained that the relation between İslam and Science had never been the same as Christianity. He put forward how positive the relation between İslam and Science is, by studying releations of Christianity and İslam to Science in historical progress. Ahmet Midhat's aim of writing the book was to warn muslim youth against atheism current spreading from West to İslamic world. He produced his work giving simple examples in a plain way in order to attain his aim, and did not mention the philosophical currents originated from Religion and Science relation.