Feminist teorilerin sporla ilgili yaklaşımlarının Türkiye’de elit spor ekseninde analizi

Abstract

Bu çalısmanın amacı feminist teorileri Türkiye’de spor bilimlerinin gündemine getirmenin ötesinde Türkiye’deki elit spora katılan kadınların feminist söylemlerde yer alan durumları ne oranda ve ne sekillerde tecrübe ettiklerini kesfetmeye ve tartısmaya çalısmaktır. Çalısmada birden fazla yöntem ve teknik kullanılmıstır. Anket, görüsme ve dökümantasyon tekniklerinden yararlanılmıstır. Arastırmada teorik bilgiler konuyla ilgili yazılı kaynakların incelenmesiyle olusturulmustur. Ankete, Marmara Üniversitesi B.E.S.Y.O. ögrencilerinden kotalı örnekleme metodu ile seçilen 125 kız 125 erkek katılmıstır. Görüsmeler, çogu elit sporcu olan antrenör, spor yöneticisi ve sporcu 16 kadınla yapılmıstır. Anket ve görüsmelerde toplanan veriler bilgisayarda çözümlenerek sistemli bilgiler halinde sunulmus, yorumlanmıs ve tartısılmıstır. Anket ve görüsme gruplarının her ikisinin de sporda “kadınsılık” ve “erkeksilige” iliskin görüslerinin toplumsal cinsiyetten bagımsız olmadıgı görülmüstür. Görüsmelerde, sporda kadın sorununu daha önce hiç düsünmediklerini dile getirenler olmustur. Bu nedenle kadın sorununu baska konularla birlikte ele alma, diger genel problemleri kadın sorunundan üstün tutma veya genel sorunlara kadın sorunundan daha fazla odaklanma gibi genel egilimler tespit edilmistir. Önce “ayrımcılık yasamadım” diyen bazı katılımcılar sonradan güçlü cinsiyet ayrımcılıgına iliskin tecrübelerden bahsedebilmislerdir. Ayrıca spora katılım düzeyi ve biçiminin, spordaki cinsiyet ayrımcılıgına iliskin algıyı kısmen etkiledigi tespit edilmistir. Bunun yanında anket sonuçlarından, kadın ve erkeklerin cevapları arasında önemli derecede farklılıklar tespit edilmistir. Anket grubunda kız ve erkeklerde kısmen benzer sonuçlar elde edilse de, erkekler kadının geleneksel rollerine daha fazla vurgu yapmıs ve kadınların spor yöneticiligi ve daha çok antrenörlük meslegi ile ilgili güçlüklerle bas edemeyeceklerini, bu mesleklerde basarılı olabilmek için erkeksi nitelikler gelistirmeleri gerektigini düsündükleri, sporu daha fazla cinsiyet temelli tanımladıkları ortaya çıkmıstır.

In this study the objective is to examine approaches and theories of feminism related to sport. A second objective is to discover an elite Turkish sportswomen’s experiments regarding approaches and theories of feminism related to sport. This analysis based on multi-methods approach that includes interview, survey, documentary data. A thematic analysis of newspaper’s sports pages and written feminist documants produced themes in the categories of Liberal, Culturel, Maxist, Socialist, Radical Feminism and their sports approaches. Turkish women’s sports. 125 Male and female student at M.U. (Total 250) P.E. and Sports Department participated in questionaire. Datas from the questionaires were analysed in computer programs and findings were discussed. Also totally sixteen female athletes, coaches and sports administrators -most performed an elite sportswere interviewed. The findings claryfied that both interview and questionaire groups’ definitions of “femininity” and “masculinty” regarding sports participation were found gendered. At the interviews, some expressed that they had never thought about women’s issue in sports before. As a result the interviews indicated that there was a tendency to determine the gender/ women with other sports issues together -as the same or as a lesser important problems- in Turkish elite sports. Also many types of gender inequalities were pronounced, with some not being percieved initially. The level of sport participation reflects perceptions of gender inequality in sports. There was a significant difference between males and females in the questionaire results. Although there was a partly smilarities with the results of both; males in the questionaire group placed a greater emphasis on the traditional roles of women and thought that women can not be able to manage the challanges of sports administration and more of coaching. Also it revealed that males thought that women have to create a masculine characteristics in order to be successful in these occupations and the sports were determined gendered more.