Fen bilimleri ders kitaplarında bilim tarihi yaklaşımı: Dünya ve evren ünitesi örneği

Abstract

Dinamik yapısı ile bilinen astronomi eğitimi, bilimsel bilginin öğreti-minde bir araçtır. Ayrıca bilim okuryazarlığı kazanımında tarihsel bir yak-laşım sağladığı için fen öğretim materyallerin gelişimde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, 2022-2024 yıllarına ait MEB ortaokul Fen bilgisi ders kitapları Dünya ve Evren ünitelerindeki bilim tarihi metinlerine nasıl ve ne kadar yer verildiği Bilim Tarihi Öğretimsel ölçeği ile incelenmiştir. Nitel araştır-ma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Verilerin do-küman analizi yöntemiyle analizi sonucunda, metin sayısının arttığı ancak içeriklerin öğretimsel niteliğinin azaldığı görülmüştür. İncelenen tüm me-tinlerde bilim tarihinden orta düzeyde yararlanıldığı belirlenmiştir. Ortao-kul fen bilimleri ders kitaplarında bilim tarihi içeriklerine kavramsal, pro-sedürel ve bağlamsal anlayış bakımından yer verildiği görülse de bu kulla-nımın yeterli düzeyde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Fen eğitimi, bilim okuryazarlığı, bilim tarihi yaklaşımı, fen ders kitabı, astronomi eğitimi.

Astronomy education is a valuable tool recognized for its dynam-ic role in teaching scientific knowledge. It also serves as a means to enhance science teaching materials by offering a historical approach to achieving scientific literacy. This study investigates the inclusion and extent of histor-ical science texts in the "Earth and Universe" units of the Ministry of Na-tional Education (MEB) middle school science textbooks from 2022 to 2024, employing the Science History Instructional Scale as the evaluative frame-work. Utilizing a qualitative case study design and document analysis, the findings reveal that although the quantity of historical science texts has in-creased, their instructional quality has declined. It is observed that the his-tory of science is moderately utilized across all examined texts. Despite the presence of conceptual, procedural, and contextual understandings of the history of science in the middle school science textbooks, the study con-cludes that this incorporation remains at an insufficient level. Keywords: Science teaching, science literacy, history of science approach, science textbook, astronomy education.