Finansal krizlerin ticari bankaların performansına etkileri : Türkiye örneği

Abstract

Finansal krizlerin ticari bankaların performansına etkileri : Türkiye örneği Bu tez, finansal krizlerin Türkiye’de faaliyet gösteren ticari bankaların performansı üzerindeki etkisini 2006–2023 döneminde 11 banka için CAMELS temelli dinamik panel veri yöntemleriyle (Arellano–Bond fark GMM ve Arellano– Bover/ Blundell–Bond sistem GMM) inceler. Bağımlı değişkenler ROA ve ROE; açıklayıcı küme sermaye yeterliliği, varlık kalitesi, yönetim etkinliği, likidite ve piyasa riskine duyarlılık oranlarından oluşur. Kriz epizotları 2008–2009, 2018 ve 2022–2023 için kukla değişkenlerle modellenir. Araç geçerliliği ve model tutarlılığı AB-AR(1)/ AR(2), Sargan/ Hansen ve Wald testleriyle sınanır. Bulgular, (i) kriz kuklasının ROA ve ROE üzerinde negatif ve istatistikî olarak anlamlı etkiler yarattığını, (ii) banka performansında belirgin bir süreklilik bulunduğunu, (iii) likidite tamponları ve güçlü sermaye oranlarının kriz dönemlerinde kârlılık ve aktif kalitesi üzerindeki baskıyı kısmen sınırladığını, (iv) piyasa riskine duyarlılığın artmasının kârlılık göstergelerini zayıflattığını göstermektedir. Politika önerileri, karşı-döngüsel sermaye-likidite tamponlarının güçlendirilmesi, döviz açık pozisyonunun sınırlandırılması, varlık- yükümlülük vade uyumunun sıkı izlenmesi ve stres testlerinin CAMELS çerçevesiyle bütünleştirilmesini içermektedir. Çalışma, Türkiye özelinde çoklu kriz epizotlarını aynı örneklem üzerinde dinamik panel ile birlikte ele alması ve CAMELS bileşenlerinin göreli katkılarını ayrıştırması bakımından literatüre ampirik bir katkı sunmaktadır.

The effects of financial crises on the performance of commercial banks : evidence from Türkiye This thesis examines how financial crises reshape the performance of Turkish commercial banks by combining the CAMELS framework with dynamic panel estimation for 11 banks during 2006–2023. ROA and ROE serve as dependent variables, while capital adequacy, asset quality, management efficiency, liquidity, and sensitivity to market risk form the core regressors. Crisis episodes are modeled with dummy variables. Dynamic persistence is captured through lagged dependent variables; endogeneity and unobserved heterogeneity are addressed using Arellano–Bond Difference GMM and System GMM. Instrument validity and model adequacy are evaluated via AB-AR(1)/ AR(2), Sargan/ Hansen, and Wald tests. Findings indicate that (i) crisis dummies exert statistically significant negative effects on ROA and ROE, (ii) bank performance displays strong persistence, (iii) higher capital and liquidity buffers partially mitigate crisis-induced pressures on profitability and asset quality, and (iv) greater sensitivity to market risk—particularly FX exposure and interest-rate gaps—weakens profitability. Policy implications include reinforcing countercyclical capital and liquidity buffers, limiting open FX positions, improving asset–liability maturity matching, and embedding scenario analysis and stress testing within a CAMELS-based early warning system. The study contributes by jointly evaluating multiple crisis episodes on a common sample and decomposing the relative roles of CAMELS components in an emerging-market context.