Adil yargılanma hakkı çerçevesinde adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu

Abstract

Temel ve evrensel bir insan hakkı olan adil yargılanma hakkı, kişilerin, hukuken kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir yargı yerinde, makul süre içinde ve hakkaniyete uygun şekilde yargılanmayı talep etme hakkı şeklinde tanımlanabilir. Hak, demokratik toplumların temel unsurlarından biridir. İfade özgürlüğü ve basın hürriyeti de demokratik toplumların temel unsurlarındandır. Bu hakların birbiriyle çatışması, sık rastlanan bir durumdur. Özellikle, basın ve yayın organları ile internetin geçirdiği değişim, haklar arasındaki çatışmayı farklı bir boyuta taşımıştır. Bu noktada devletlerden beklenen, haklar arasında dengenin kurulması için gerekli önlemlerin alınmasıdır. Türk hukukunda kanun koyucu, adil yargılanma hakkını, ifade özgürlüğünü ve basın hürriyetini Anayasa’da düzenleyerek bu hakları anayasal güvence altına almıştır. Ayrıca, hakların çatışmasını önlemek için çeşitli sınırlama sebepleri öngörerek haklar arasındaki dengeyi sağlamaya çalışmıştır. Bu önlemlerin yanı sıra, çeşitli suç tipleri ile adil yargılanma hakkının korunmaya çalışıldığı da görülmektedir. Kanun koyucunun bu amaçla düzenlediği suç tiplerinden biri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 288. maddesinde yer alan adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçudur. Çalışmanın konusunu, adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçu oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, suç tipi ile korunan hukuki değerlerden olması sebebiyle inceleme konusunun önemli bir unsurunu oluşturan adil yargılanma hakkı incelenmektedir. Bu bölümde, özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına da değinilerek adil yargılanma hakkı ve hakkın Türk hukukundaki yansımaları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümü, adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunun unsurlarına ayrılmıştır. Bu kapsamda, TCK’nın 288. maddesinin içerdiği maddi ve ii manevi unsurlar ile hukuka aykırılık unsuru ve hukuka uygunluk sebepleri detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçunun özel işleniş biçimleri, yaptırımı, soruşturma ve kovuşturma usulü ve suç tipi bakımından zamanaşımı ile suç tipinin benzer suçlarla karşılaştırılmasına yer verilmiştir. Bu kapsamda, TCK’nın 277. maddesinde düzenlenen yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs suçu ile 285. maddesinde düzenlenen gizliliğin ihlali suçu incelenmiştir.

The right to due process, a fundamental and universal right, can be defined as people’s right to demand to go to trial at a legally established, independent, and objective place of jurisdiction within a reasonable time and in a fair manner. Rights are one of the primary elements of democratic societies. Freedom of expression and the press are central elements of democratic societies. The conflict between these rights, namely freedom of expression and the press, is common. Especially the shifts that media organs and the Internet have gone through have escalated the conflict to another extent. At this point, governments are supposed to take due precautions to balance these rights. The legislator in Turkish law constitutionally guarantees the right to due process, freedom of expression, and the press by regulating them in the Turkish Constitution. Additionally, the legislator tries to balance these rights to prevent conflicts by foreseeing various causes of limitation. In addition to these precautions, the legislator aims to protect the right to due process via various criminal offenses. One of these criminal offenses that the legislator embodies for this purpose is the offense of attempting to influence a fair trial in the Article 288 of the Turkish Penal Code No. 5237. This study focuses on the offense of attempting to influence a fair trial. Chapter one of this study examines the right to due process, which constitutes a significant component of the topic of this study as it is one of the legal values protected by the offense types. This chapter dwells on the right to due process and its reflections in Turkish law by specifically pointing out the European Convention on Human Rights and the adjudgements of the European Court of Human Rights. The second chapter of the study delves into the elements of the offense of attempting to influence a fair trial. It elaborates on the actus reus and mens rea of the iv offense, the element of illegality, and reasons for compliance involved in the Article 288 of the Turkish Penal Code. Finally, chapter three includes special forms of committing the offense of attempting to influence a fair trial, its sanction, investigation, and prosecution procedures, statute of limitations regarding offense type, and comparison of the offense type with similar offenses. Within this scope, this study examines the offense of attempting to influence a judicial officer, expert, or witness, issued under the Article 277 of the Turkish Penal Code, and the offense of the breach of confidentiality, regulated under the Article 285 of the Turkish Penal Code.