Fotoğrafta zaman ve anlatı, Paul Ricoeur’ün Üçlü Mimesis’i odağında Nan Goldin ve Jeff Wall örnekleri

Abstract

Çalışmanın öncelikli amacı fotografik nesnenin zamansal boyutlarını betimlemek vePaul Ricoeur’ün edebi metin ve anlatıların zamansal düzenlenişini açıklamak üzere önerdiğiÜçlü Mimesis kavramının fotografik nesneye uyarlanabilirliğini sorgulamaktır. Bu amaçdoğrultusunda öncelikle zaman kavramının fotoğrafla doğrudan ilintili alanlarda, farklıyaklaşımlar içerisinde ele alınma biçimlerine değinilmiştir. Bilimde, felsefede ve sanatsalüretimlerde zamanın betimlenişi ve farklılık içeren tanımları kronolojik ve tematik düzlemlerdeörneklerle ele alınmıştır. Sonrasında felsefeci Paul Ricoeur’ün Zaman ve Anlatı başlıklıyapıtında, sosyal bilimlerle, özellikle yazınsal ve tarihsel anlatıların yapısıyla doğrudan bağlantıkurarak kurgulamaya çalıştığı “zamanı öyküleme yoluyla biçimlendirme” önerisi ele alınmıştır.Kurgusal ve tarihsel metinlerin çözümlemesi için üçlü bir mimetik yapı kuran bu kavrayışınbelgesel ya da kurgusal fotografik nesneyi analiz etmek üzere kullanılabileceği savındanhareketle, fotoğrafın bu mercekte ele alınamayacağını öne süren ve yine bu mercekte analizedilebileceğini savlayan karşıt kuramlar tartışılmıştır. Bu kuramları çarpıştıran birdeğerlendirmenin ardından, fotoğrafın bir metnin, bir anlatının, bir öykünün zamansallığınıedinebileceği fikrine varılmıştır. Fotoğrafın bir anlatının zamansallığını edinebileceği tezinidoğrulamak üzere, Paul Ricoeur’ün önerdiği Üçlü Mimesis yapısı odağında Nan Goldin’in belgesel ve Jeff Wall’un kurgusal üretimleri incelenmiştir. Böylelikle fotoğrafın gerçeğindoğrudan ve nesnel bir karşılığı olmadığı, kodlanmış bir mesaj, üslup içeren bir temsil,öznelliğin ifadesini belgede de, kurguda da taşıyan bir metin olarak okunabileceği, bir anlatınınzamansallığını edinebileceği fikri savunulmuştur.

The primary goal of this work is to describe the temporal dimensions of thephotographical object and to question the adaptability of Paul Ricoeur’s concept of TripleMimesis, developed originally to explain the temporal organization of literary texts andnarratives, to the photographical object. Accordingly, the work examines the ways in which theconcept of time is depicted in various ways in the fields directly related to photography. Thedescription of time and its various definitions across science, philosophy, and works of art arediscussed with examples in chronological and thematic order. The work then discusses PaulRicoeur’s proposition of “shaping time through narration”, which he put forth in his work Timeand Narrative and attempted to establish direct links with social sciences and especially thestructure of literary and historical narratives. This approach posits a three-way mimeticframework for the analysis of fictional and historical texts; based on the assumption that it canbe applied to the documentary or staged photographical object, the work discusses opposingtheories that maintain photographs can or cannot be analyzed in this manner. Following anevaluation of these theories, the work concludes that a photograph can indeed acquire thetemporality of a text, a narrative or a story. In order to prove this thesis, Nan Goldin’s documentary works as well as Jeff Wall’s staged photographs are analyzed according to thethree-way mimetic framework proposed by Paul Ricoeur. The argument is that photography isnot the direct and objective representation of reality, that it can be read as a coded message, astylized representation, and a text that bears the expression of subjectivity both as a documentand as a staged work; in short, that it can acquire the temporality of a narrative.