Adolesan sporcuların tükenmişliğinin belirlenmesinde algılanan ebeveyn mükemmeliyetçiliği ve güdüsel ikliminin rolü

Abstract

Giriş-Amaç: Çalışmanın amacı adolesan sporcuların tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesinde spora yönelik anne ve baba mükemmeliyetçiliği ve algılanan anne ve baba güdüsel iklim rolünü araştırmaktır. Çalışmanın ikinci amacı ise tükenmişlik düzeyinin cinsiyet, spor türü ve spor deneyimine göre incelenmesidir. Gereç-Yöntem: Çalışmaya 12-18 yaş arası 152 kız (Xyaş= 13.07 ± 1.37) ve 182 erkek (Xyaş=13.73 ±1.81) olmak üzere toplam 334 (Xyaş=13.43± 1.66) sporcu katılmıştır. Katılımcılara “Kişisel Bilgi Formu” ile birlikte “Sporda Tükenmişlik Ölçeği”, “Ebeveyn Güdüsel İklim Envanteri-2” ve “Spora Özgü Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği’nin Algılanan Aile Baskısı Alt Boyutu” uygulanmıştır. Verilerin analizinde çoklu hiyerarşik regresyon analizi ve bağımsız örneklemlerde t testi kullanılmıştır. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, algılanan anne mükemmeliyetçiliği tükenmişliğin duygusal/ fiziksel tükenme (β=0.22, p<0.05) ve duyarsızlaşma (β=0.21, p<0.05) alt boyutlarının ve genel tükenmişliğin pozitif (β=0.23, p<0.05) yordayıcısı olarak bulunmuştur. Bunun yanısıra, babanın yarattığı öğrenme/ haz iklimi tükenmişliğin azalan başarı hissi (β= -0.29, p<0.05) ve duyarsızlaşma (β= -0.17, p<0.05) alt boyutlarının ve genel tükenmişliğin negatif (β= -0.25, p<0.05) yordayıcısıdır. Regresyon sonuçları, babanın yarattığı endişe ikliminin tükenmişliğin duygusal/ fiziksel tükenme (β=0.17, p<0.05) alt boyutunun pozitif yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan bağımsız örneklemlerde t test analiz sonuçları cinsiyete göre genel tükenmişlik düzeyi, duyarsızlaşma, duygusal/ fiziksel tükenme alt boyut puanlarında anlamlı fark vardır. Spor türüne göre genel tükenmişlik düzeyi ve azalan başarı hissi alt boyut puan ortalamalarında anlamlı fark bulunmuştur. Spor deneyiminde ise duyarsızlaşma alt boyut puan ortalamalarına göre anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: Bulgular, algılanan ebeveyn mükemmeliyetçiliği ve ebeveynlerin yarattığı güdüsel iklim algısının adolesan sporcuların tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesinde önemli rol oynadığını göstermektedir.

Objective: The purpose of this study was to examine the role of perceived parental perfectionism and motivational climate in determining burnout level of adolescent athletes. The second aim of this study is to examine burnout levels with regard to sex, sport type and sport experience. Material and Methods: One hundered fifty two girls (Mage = 13.07 ± 1.37) and 182 boys (Mage= 13.73 ± 1.81), in total 334 (Mage = 13.43 ± 1.66) adolescent athletes participated in this study. Athlete Burnout Questionnaire, Parent-Initiated Motivational Climate Questionnaire-2 and Perceived Parental Pressure Subscales of Sport Multidimensional Perfectionism Scales were administered to participants. Multiple hierarchical regression analysis and independent t test were used. Results: Analysis indicated that perceived mother perfectionism were significant and positive predictor of emotional/ physical exhaustion (β=0.22, p<0.05) and devaluation (β=0.21, p<0.05) subscales and general burnout level (β=0.23, p<0.05) in adolescent athletes. Furthermore, father learning and enjoyment climate was significant and negative predictor of reduces sense of accomplishment (β= -0.29, p<0.05) and devaluation (β= -0.17, p<0.05) subscales and general burnout (β= -0.25, p<0.05). Regression analysis also revealed that father worry conducive climate was positive and significant predictor of emotional/ physical exhaustion subscale (β=0.17, p<0.05). T test results showed significant sex differences in overall burnout level, depersonalization and emotional / physical exhaustion subscale scores. There were also significant differences in the general burnout level and decreased feeling of success subscale scores with regard to sport type. With regard to sports experience, a significant difference was found according to the mean scores of depersonalization subdimension.Conclusion: The findings play an important role in determining burnout level of adolescent athletes of the role of perceived parental perfectionism and motivational climate.