Türk toplumunda müzik ve eğlence anlayışı ile din duygusu arasındaki ilişki (İstanbul örneği)

Abstract

Müzik sadece kişisel bir ifade aracı değildir. O aynı zamanda sosyal bir olay dır ve tüm toplumlarda önemli bir yere sahiptir. Bu sebepledir ki müzik araştırmaları sadece ses yapısı ile sınırlandırılmamış, müziği farklı bağlamlarda inceleme konusu yapan çeşitli ilim dalları ortaya çıkmıştır. Etnomüzikoloji, dünyadaki bütün müzikleri ve müzikle bağlantılı insan davranışlarını inceler. Böylece, bir yandan dünya müzik sistemlerinin çeşitliliği, diğer tarafta müziğin insan kültürü ve toplumundaki rolünü açıklamayı hedefler. Çağdaş müzikolojide de müzik, toplumsal ve tarihî davranış bağlamı içinde değerlendirilmektedir. Müzik sosyolojisi, etnoloji ve müzikolojinin sunduğu malzemeler ışığında müziksel yapının, ekonomi, politika, din gibi diğer kültürel kurumlarla olan münasebetini inceler. Bu araştırma, müziğin sosyolojik açıdan değerlendirildiği çalışmaların yeterli seviyeye ulaşamadığı toplumumuzda, konunun din sosyolojisi açısından ele alındığı nadir çalışmalardan biridir. Bu çalışmada maksadımız kültürel bir unsur olan müziğin diğer kültürel kurumlardan din ile olan ilişkisini din sosyolojisi açısından değerlendirmektir. Araştırma iki ana bölümden meydana gelmektedir. araştırmanın teorik çerçevesinin çizildiği bölümdür ve bir çok alt başlıktan oluşmaktadır. Müzik hakkında bilgiler, toplum ve müzik ilişkisi, müziğin kullanım alanları ve diğer sosyal kurumlarla münasebeti, müziğin kültür içindeki yeri, tarihî süreçte Türk toplum hayatında müziğin yeri, din-sanat ilişkisi, dinlerin subjektif ve objektif yönlerinde müzik bu başlıklardan bazılarıdır. İkinci bölüm ise, İstanbul sınırları içinde 1028 kişi üzerinde gerçekleştirilen alan araştırmasının bulgularını ve bunlarla ilgili yorumları ihtiva etmektedir. Bu bölümün başında, araştırmanın amacı, yöntemi, hipotezleri ile ilgili bilgiler verilmiş, daha sonra araştırmanın bulgularına geçilmiştir. Bulgular, araştırma örneklemi ile ilgili bulgular; müzik ile ilgili bulgular; dinî duygu boyutuna ait bulgular; din-müzik ilişkisine ait bulgular ve din-müzik-millî kültür ilişkisiyle ilgili bulgular olmak üzere beş grupta sunulmuştur. Sonuçta ise hem teorik kısmın hem de uygulamalı araştırmanın sonuçları ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.

The subject of the dissertation is the Relationship Between the Notion of Music and Entertainment and the Religious Feeling in Turkish Society (particularly in İstanbul). It is consisted of mainly two sections. The first section provides a theoretical framework for the research and is dealt with under a number of sub-headings such as general information on music, relationship between society and music, uses of music and its relationship with other social institutions, place of music in a culture, place of music in Turkish society throughout history, relationship between religion and art, music in subjective and objective aspects of religions as for a few examples. The second section contains the findings of a field research conducted on 1028 individuals within the boundaries of İstanbul City and the interpretations of such findings. This section begins with information on the purpose of, the methods used in and the hypotheses drawn up from the research, and continues with the findings of the research. The findings are dealt with in five categories such as findings related to research sampling, findings related to music, findings related to the dimension of religious feeling, findings related to the religion-music relationship and findings related to religion-music-national culture relationships. At the final there is a general assessment on both the theoretical section and the results of the field research.