Ahmed B. Hanbel’in (Ö. 241/ 855) el-Müsned adlı eserinde yer alan rivayet dışı unsurlar

Abstract

3./ 9. asırda telif edilmiş en meşhur ve geniş kapsamlı hadis eserlerinden biri olan Ahmed b. Hanbel’in (ö. 241/ 855) el-Müsned adlı eserindeki rivayet dışı unsurların konu edildiği bu çalışma, rivayetlerin ardından zikredilen bilgilerle sınırlandırılmıştır. Çalışmanın amacı, el-Müsned’in isnâd ve metinden oluşan hadisler dışında ne tür bilgiler içerdiğini ve söz konusu bilgilerin kime ait olduğunu tespit etmek ve Ahmed b. Hanbel’den nakledilen el-İlel ve ma‘rifetü’r-ricâl adlı eser ile uyumlu olup olmadıklarını belirlemektir. Araştırma esnasında el-Müsned’in tamamı okunarak rivayetlerden sonra toplam 526 bilgi verildiği tespit edilmiştir. Söz konusu bilgilerin ağırlıklı olarak ilel ve ricâl kapsamındaki bilgiler olduğu ve büyük bölümünün eserin müellifi olan Ahmed b. Hanbel’e ait olduğu görülmüştür. el-Müsned’deki bilgilerin el-İlel ile mukayese edilmesi sonucunda açıklamaların bir kısmının el-İlel’den el-Müsned’e aktarıldığı ve dolayısıyla eser üzerindeki çalışmaların Ahmed b. Hanbel’in vefatının ardından eserin râvileri tarafından sürdürüldüğü anlaşılmıştır.

This study focuses on the non-narrative elements present in one of the most renowned and comprehensive hadith works compiled in the 3rd/ 9th century, Ahmad ibn Hanbal’s (d. 241/ 855) al-Musnad. It is limited to the information mentioned after the hadith narrations. The aim of the study is to determine what kind of information al-Musnad contains beyond the hadiths composed of isnād (chain of transmission) and matn (text), to whom this information belongs, and whether it aligns with the works attributed to Ahmad ibn Hanbal, particularly al-‘Ilal and Ma‘rifat al-Rijāl. During the research, the entire al-Musnad was reviewed, and a total of 526 pieces of information following the narrations were identified. It was observed that these pieces of information predominantly pertain to the fields of ʿilal (defects in hadith) and rijāl (hadith transmitters), with the majority attributed to Ahmad ibn Hanbal, the author of the work. A comparison between the information in al-Musnad and al-ʿIlal revealed that some of the explanations were transferred from al-ʿIlal to al-Musnad, indicating that work on the text continued by its transmitters after Ahmad ibn Hanbal’s death.