Türk televizyon yayıncılığında kısa filmler olgusu ve bunların sistem içindeki yeri

Abstract

TÜRK TELEVİZYON YAYINCILIĞINDA KISA FİLMLER OLGUSU VE BUNLARIN SİSTEM İÇİNDEKİ YERİ Sinemanın varoluş süreci içinde kendini geniş kitlelere tanıttığı ve etkisi altına aldığı ilk yıllarında, sinema ilk ürünlerini kısa filmlerle vermiş ve sevdirmiştir. Sinematografinin icadının 104. yılında kısa filmlerin günümüzdeki konumunu, özellikle de Türk Televizyon yayıncılığındaki ve sistem içindeki yerini sorgulamak tezimizin konusudur. Kısa filmleri araştırırken karşımıza çıkan ilk şey bu konudaki kaynak yokluğudur. Türk kısa filmciliğine yılarca emeği geçmiş Hilmi Etikan ve Enis Rıza Sakızlı'nın tavsiyeleri doğrultusunda tezimizi hazırlarken şimdiye kadar çıkmış makale ve yazıları bu tez altında toplamayı amaçladık. Sümeyla Murat Dinçer'in Türk sinemasında kısa film geleneği yoktur... sözlerinden yola çıkarak bir arşiv derlemesi yaptık. Böylece bir bellek oluşturma amacıyla çeşitli dergi ve kitaplardan alıntılar yaptık. Kısa film sadece tarihsel süreci açısından değil, taşıdığı özellikler açısından da sinema için çok önemli bir misyonu taşımaktadır. Dünya sinema tarihine bakıldığında büyük sinemacıların ilk ürünlerini kısa filmlerle verdiğini ve birçok genç sinemacının, sinema dünyasına önderlik ettiğini, yeni arayışlar, yeni teknikler ve yeni heyecanlar kazandırdığı görülmektedir. Hatta kısa film geleneği olmayan bir ülke sinemasından söz etmek mümkün değildir. Televizyonlar da ise özellikle 1980'li yıllarla birlikte reklam ve videoklip sektörlerinin gelişmesiyle birlikte kısa filmlerden ve onun çarpıcı öğelerinden daha sıklıkla faydalanmaya başladılar. Türkiye'de yürürlükte olan bir yasa uyarınca sinemalarda filmlerden önce kısa film gösterme zorunluluğu olmasına rağmen, bu yasa uygulanmamaktadır. Televizyonlara bakıldığındaysa gerek kısa filmin tartışmalı tanımı açısından gerek böyle bir geleneğin olmamasından kısa filmlere çok nadir olarak rastlanmaktadır. Yukarıda bahsedilenler göz önüne alındığında kısa filmler üzerinde durulması gereken bir alan olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden öncelikli olarak kısa film tanımı ve kategorileri tezimizde öncelikli olarak inceledik. Tarihçede özellikle Türkiye'deki kısa film yaklaşımları üzerinde durduk. Kısa filmlerin sadece sistemle değil, aynı zamanda kısa filmcilerin kendi içindeki anlaşmazlıkları üzerinde durduk. Yıllardır bir araya gelip bir dernek kurmaya çalışan kısa filmciler, halen olumlu bir adım atamamış olmaları bunun en çarpıcı örneğidir. Son olarak da Türk Televizyonlarında kısa filmlere yer veren bazı programlara değindik. SHORT FILM PHENOMENON IN TURKISH TV BROADCASTING AND THEIR POSITION WITHIN THE SYSTEM During the initial period of cinema where it succeeded to reach and influence large masses, the first productions were those of short films which were warmly welcome by the audience. Our paper is aimed at an inquiry into the position of short films in the Turkish TV broadcasting and in the system as a general. The first thing we encounter in an attempt to research short films is the lack of reliable sources. In line with the recommendations of Mr. Hilmi Etikan and Mr. Enis Rıza Sakızlı who both have contributed much to Turkish short film sector, we based our study on articles and manuscripts published in this field so far. We presented a collection of archives, taking as the starting point Sümeyla Murat Dinçer's argument that there is no short film tradition in the Turkish cinema. It is for this reason that we frequently made quotations from magazines and books in an attempt to build up a collective memory. Short films assume a very important mission not only as regards its historical progress but also from the aspect of its characteristics. When we look at the world cinema history, it becomes apparent that masters of cinema created their first works in the form of short films. Also many young short film makers played a pioneering role, made innovations, led the way to new techniques and added a new enthusiasm to the world of cinema. As a matter of fact, no country's cinema can be argued to lack a short film tradition. If there is cinema, there is short film tradition. Televisions, on the other hand, especially in the 1980's, started to make use of short films and their impressive examples in parallel to the rapid development of advertising and video-clip sector. There is a law in Turkey which makes it compulsory to show a short film before the main film, however this law is not observed. In the case of television, presentation of short films is very seldom, both because of the dispute over its definition and to the traditional underestimation towards short films. In the light of the above, short film making is a field which deserves attention. Therefore our paper gave priority to the definition and categories of short films. In the History section, we dealt with various approaches to short film in Turkey. We elaborated on conflicts not only between short film making and the system but also on those that take place among short film makers themselves. Failure of short film makers in joining within an association despite many attempts over the past years, is a striking evidence of this. Finally, we mentioned a number of TV programs which broadcast short films in Turkey.