Publication: Kalkınmanın ve rekabetin itici gücü olarak teknoloji politikalarının önemi ve Türkiye’de uygulanabiliriliği
Abstract
İnsanlık tarihinin tüm önemli dönüm noktalarında teknoloji faktörü belirleyici olmuştur. “Bilgi Çağı”nda bilgi; hem girdi, hem de çıktı olarak önem kazanmıştır. Ülkelerin kalkınabilmeleri, ileri teknolojiye sahip olmaları ve üretebiliyor olmalarından geçmektedir. 21. yy.’da kalkınmış ülkelerin ortak özellikleri teknolojide ileri seviyede olmalarıdır. Gelişmekte olan bir ülke olarak Türkiye de dünya ekonomisinde iyi bir yer alabilmek için her dönem çaba göstermiş ancak başarılı olamamıştır. Teknoloji transferinde ve üretiminde başarılı adımlar atılamamış, ulusal bir bilim ve teknoloji politikasıyla harmanlanamamıştır. Bilim ve teknolojide söz sahibi olma yolunda Türkiye’nin sorunu, bütünleşik bir politika tasarlanamaması ve dolayısıyla uygulanamamasıdır. Türkiye bir yandan artan nüfusunun ihtiyaçlarını karşılarken, diğer yandan da gelişmiş kapitalist ülkelerle arasındaki farkı kapatmak, kendi ulusal önceliklerine göre bir inovasyon politikası çizmek ve uygulamak zorundadır. Sürdürülebilir kalkınma doğrultusunda bilgi toplumu haline gelmek hedeflenmeli; bunun için bilinçli bir şekilde eğitim ve teknoloji politikaları, tüm ekonomik ve siyasi politikalarla senkronize işler hale getirilmeli, inovasyona daha fazla önem verilmelidir. Türkiye kendisine gerekli olan teknolojiyi üretemediği sürece, ihtiyacı olan teknolojiyi ithal edecek yani teknoloji transferine bağımlı kalacaktır.
Technology is the determining factor in every important milestones of the history of humanity. Information is important both input and output factor in “Information Age”. Development of nations depends on being owner of high technology and production abilities. In the 21st Century, the common property of developed countries is being high technologisied. As a developing country, Turkiye efforted to take place in the world ecomomy in every term but never had success. Never made a successful step ahead about technology transfer and production and could not blend them with a national science and technology policy. On the road of having a voice in the science and technology, Turkiye’s problem is being not able to design a integrated policy and so being not able to apply.While Turkiye is meeting the requirements of the increasing population, on the other hand, it has to make up the difference with the capitalist economies, create and apply an innovation policy considering its own national priorities. In accordance with sustainable development, being an information society should be the target and education and technology policy should run synchronized with economic and other policies and innovation should be important much more than now to reach the targets. So long as Turkey can not manifacture the own-required technology, will import the required technology so will be dependent to the technology transfer. TABLO LSTES............................................................................................................................... V SEKL LSTES................................................................................................................................VI KISALTMALAR ............................................................................................................................. VII GRS ...................................................................................................................................................I I. KALKINMA VE TEKNOLOJ LSKS ................................................................................. 5 I.1. TEKNOLOJ VE TEKNOLOJK DEGSM......................................................................5 I.1.1. Teknolojinin Tanımı ve Önemi ............................................................................5 I.1.2. Teknolojik Degisim..............................................................................................7 I.1.3. Degisik Yaklasımlarda Teknoloji Perspektifi .......................................................7 I.1.3.1. Neo-Klasik ktisatta Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme ..........9 I.1.3.1.1. çerilmemis Teknolojik Gelisme: .............................................................................10 I.1.3.1.2. çerilmis Teknolojik Gelisme: ...................................................................................11 I.1.3.2. Evrimci Yaklasıma Göre Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme: 12 I.1.3.3. Marksist Yaklasımda Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme: .....15 I.1.3.4. Gelisme ktisadında Teknoloji Kavramı:.....................................................................16 I.1.3.5. Uygun Teknoloji Yaklasımına Göre Teknolojik Gelisme:..........................................17 I.2. KALKINMA - TEKNOLOJ LSKS .............................................................................19 I.2.1. Bilim ve Teknoloji liskisi......................................................................................21 I.2.2. Kalkınma ve Teknoloji liskisi..............................................................................23 I.2.2.1. Kalkınma çin Literatür Taraması.................................................................................23 I.2.2.2. Kalkınmada Teknolojinin Önemi ................................................................................29 I.2.2.3. Kalkınmada List Ögretisi ve Teknolojiye Yetisme Yolunda Almanya çin Öngördügü Politika.........................................................................................................................30 I.3. TEKNOLOJK GELSME VE KALKINMANIN ANAHTARI: NOVASYON......................34 I.3.1. novasyon Nedir?.............................................................................................34 I.3.1.1. novasyonun Önemi.....................................................................................................35 I.3.1.2. novasyonun Uluslar çin Önemi .................................................................................36 I.3.1.3. novasyonun Firmalar çin Önemi ..............................................................................38 I.3.2. Ulusal ve Bölgesel novasyon Politikaları .........................................................39 I.3.3. novasyonda Basarı..........................................................................................42 I.3.4. Teknoloji ve novasyon Yönetimi .....................................................................44 II. BLM VE TEKNOLOJ POLTKASININ ÖNEM ............................................................. 47 II.1. TEKNOLOJ POLTKASI...........................................................................................47 II.1.1. Teknoloji Politikası Nedir? .................................................................................47 II.1.2. Teknoloji Politikasını Gerektiren Kosullar Nelerdir? ..........................................48 II.1.3. Teknoloji Politikasının Amacı ............................................................................51 II.1.4. Teknoloji Politikasının Araçları ..........................................................................51 II.2. TEKNOLOJ TRANSFER KAVRAMI VE TEKNOLOJ TRANSFER YÖNTEMLER ............58 II.2.1. Yatay Teknoloji Transferi...................................................................................60 II.2.2. Dikey Teknoloji Transferi ...................................................................................61 II.3. UYGUN TEKNOLOJ SEÇM SORUNU.....................................................................62 II.4. TEKNOLOJ EDNM SÜRECNDE KARSILASILAN ZORLUKLAR .................................64 II.5. ULUSLARARASI REKABET AÇISINDAN TEKNOLOJ .................................................65 II.6. I.DÜNYA SAVASI SONRASI GELSEN EKONOMLERDE TEKNOLOJNN YER : BASARILI ÖRNEKLER...........................................................................................................67 II.6.1. Japonya ...........................................................................................................69 II.6.2. Güney Kore ......................................................................................................72 II.6.3. Çin.....................................................................................................................76 II.7. AGÜ’LERDE TEKNOLOJK GELSME, TEKNOLOJK YETENEK VE BUNLARI ETKLEYEN UNSURLAR.........................................................................................................................78 II.8. ÜNVERSTE- SANAY SBRLG ................................................................................79 iv II.8.1. Üniversite-Sanayi sbirliginin Gelisimi ................................................................80 II.8.2. Üniversite-Sanayi sbirliginde Etkilesim.............................................................81 II.8.3. Üniversite-Sanayi sbirligi Yöntemleri................................................................84 II.8.3.1. Genel Arastırma Destekleri .........................................................................................84 II.8.3.2. nformal Arastırma Birlikleri...........................................................................................85 II.8.3.3. Sözlesmeye Baglı Arastırma Çabaları .......................................................................86 II.8.3.4. Bilgi Transferi ve Egitim Projeleri ..................................................................................86 II.8.3.5. Devlet Destekli Arastırma Projeleri .............................................................................87 II.8.3.6. Arastırma Konsorsiyumları............................................................................................87 II.8.3.7. Üniversite-Sanayi sbirligi Merkezleri ...........................................................................88 III. TÜRKYE’DE BLM-TEKNOLOJ POLTKALARININ YER VE TÜRKYE’NN KALKINMASINDA ULUSAL BLM VE TEKNOLOJ POLTKALARININ ÖNEM ............. 91 III.1. TÜRKYE’DE BLM-TEKNOLOJ POLTKALARININ YER ............................................91 III.1.1. 1980 Öncesi Teknoloji Politikaları .................................................................91 III.1.1.1. 1923-1929 Arası Dönem:..............................................................................................91 III.1.1.2. 1930-1945 Arası Dönem:..............................................................................................92 III.1.1.3. 1946-1953 Arası Dönem:..............................................................................................93 III.1.1.4. 1954- 1961 Arası Dönem:.............................................................................................94 III.1.1.5. 1962-1977 Arası Dönem:..............................................................................................94 III.1.1.6. 1977-1979 Arası Dönem:..............................................................................................97 III.1.2. 1980 Sonrasında Teknoloji Politikaları ..........................................................98 III.1.2.1. 1980’li Yıllar: Türk Bilim Politikası: 1983-2003...............................................................98 III.1.2.2. 1990’lı Yıllar: Türk Bilim ve Teknoloji Politikası 1993-2003, Bilim ve Teknolojide Atılım Projesi ve Sonrası:.................................................................................................................102 III.2. TÜRKYE’NN KALKINMASINDA ULUSAL BLM VE TEKNOLOJ POLTKALARININ ÖNEM 111 III.2.1. Türk Ekonomisinin Rekabetinde Devletin Rolü..........................................111 III.2.2. Türkiye’de Teknolojiye Yetisme..................................................................113 III.2.3. Kalkınmanın tici Gücü: Bilim ve Teknoloji Politikalarının Önemi ..............114 III.2.4. Ulusal Yenilenme Sistemi, AR&GE Ve Teknoloji Yönetimi .........................118 III.2.4.1. Ulusal Yenilenme Sistemi ve novasyon Yönetimi..................................................118 III.2.4.2. AR&GE ve AR&GE Yönetimi......................................................................................120 III.2.4.3. Teknoloji Yönetimi .......................................................................................................122 III.2.5. Bilgi Temelli Kalkınma Açısından Türkiye’nin Durumu...............................123 III.2.5.1. Türkiye’de Üniversite Sanayi sbirligi .........................................................................126 III.2.5.2. Üniversite-Sanayi Ortak Arastırma Merkezleri GENEL DEGERLENDRME VE SONUÇ..................................................................................... 133 EKLER............................................................................................................................................ 137 KAYNAKÇA................................................................................................................................... 161
Technology is the determining factor in every important milestones of the history of humanity. Information is important both input and output factor in “Information Age”. Development of nations depends on being owner of high technology and production abilities. In the 21st Century, the common property of developed countries is being high technologisied. As a developing country, Turkiye efforted to take place in the world ecomomy in every term but never had success. Never made a successful step ahead about technology transfer and production and could not blend them with a national science and technology policy. On the road of having a voice in the science and technology, Turkiye’s problem is being not able to design a integrated policy and so being not able to apply.While Turkiye is meeting the requirements of the increasing population, on the other hand, it has to make up the difference with the capitalist economies, create and apply an innovation policy considering its own national priorities. In accordance with sustainable development, being an information society should be the target and education and technology policy should run synchronized with economic and other policies and innovation should be important much more than now to reach the targets. So long as Turkey can not manifacture the own-required technology, will import the required technology so will be dependent to the technology transfer. TABLO LSTES............................................................................................................................... V SEKL LSTES................................................................................................................................VI KISALTMALAR ............................................................................................................................. VII GRS ...................................................................................................................................................I I. KALKINMA VE TEKNOLOJ LSKS ................................................................................. 5 I.1. TEKNOLOJ VE TEKNOLOJK DEGSM......................................................................5 I.1.1. Teknolojinin Tanımı ve Önemi ............................................................................5 I.1.2. Teknolojik Degisim..............................................................................................7 I.1.3. Degisik Yaklasımlarda Teknoloji Perspektifi .......................................................7 I.1.3.1. Neo-Klasik ktisatta Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme ..........9 I.1.3.1.1. çerilmemis Teknolojik Gelisme: .............................................................................10 I.1.3.1.2. çerilmis Teknolojik Gelisme: ...................................................................................11 I.1.3.2. Evrimci Yaklasıma Göre Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme: 12 I.1.3.3. Marksist Yaklasımda Teknolojinin Temel varsayımları ve Teknolojik Gelisme: .....15 I.1.3.4. Gelisme ktisadında Teknoloji Kavramı:.....................................................................16 I.1.3.5. Uygun Teknoloji Yaklasımına Göre Teknolojik Gelisme:..........................................17 I.2. KALKINMA - TEKNOLOJ LSKS .............................................................................19 I.2.1. Bilim ve Teknoloji liskisi......................................................................................21 I.2.2. Kalkınma ve Teknoloji liskisi..............................................................................23 I.2.2.1. Kalkınma çin Literatür Taraması.................................................................................23 I.2.2.2. Kalkınmada Teknolojinin Önemi ................................................................................29 I.2.2.3. Kalkınmada List Ögretisi ve Teknolojiye Yetisme Yolunda Almanya çin Öngördügü Politika.........................................................................................................................30 I.3. TEKNOLOJK GELSME VE KALKINMANIN ANAHTARI: NOVASYON......................34 I.3.1. novasyon Nedir?.............................................................................................34 I.3.1.1. novasyonun Önemi.....................................................................................................35 I.3.1.2. novasyonun Uluslar çin Önemi .................................................................................36 I.3.1.3. novasyonun Firmalar çin Önemi ..............................................................................38 I.3.2. Ulusal ve Bölgesel novasyon Politikaları .........................................................39 I.3.3. novasyonda Basarı..........................................................................................42 I.3.4. Teknoloji ve novasyon Yönetimi .....................................................................44 II. BLM VE TEKNOLOJ POLTKASININ ÖNEM ............................................................. 47 II.1. TEKNOLOJ POLTKASI...........................................................................................47 II.1.1. Teknoloji Politikası Nedir? .................................................................................47 II.1.2. Teknoloji Politikasını Gerektiren Kosullar Nelerdir? ..........................................48 II.1.3. Teknoloji Politikasının Amacı ............................................................................51 II.1.4. Teknoloji Politikasının Araçları ..........................................................................51 II.2. TEKNOLOJ TRANSFER KAVRAMI VE TEKNOLOJ TRANSFER YÖNTEMLER ............58 II.2.1. Yatay Teknoloji Transferi...................................................................................60 II.2.2. Dikey Teknoloji Transferi ...................................................................................61 II.3. UYGUN TEKNOLOJ SEÇM SORUNU.....................................................................62 II.4. TEKNOLOJ EDNM SÜRECNDE KARSILASILAN ZORLUKLAR .................................64 II.5. ULUSLARARASI REKABET AÇISINDAN TEKNOLOJ .................................................65 II.6. I.DÜNYA SAVASI SONRASI GELSEN EKONOMLERDE TEKNOLOJNN YER : BASARILI ÖRNEKLER...........................................................................................................67 II.6.1. Japonya ...........................................................................................................69 II.6.2. Güney Kore ......................................................................................................72 II.6.3. Çin.....................................................................................................................76 II.7. AGÜ’LERDE TEKNOLOJK GELSME, TEKNOLOJK YETENEK VE BUNLARI ETKLEYEN UNSURLAR.........................................................................................................................78 II.8. ÜNVERSTE- SANAY SBRLG ................................................................................79 iv II.8.1. Üniversite-Sanayi sbirliginin Gelisimi ................................................................80 II.8.2. Üniversite-Sanayi sbirliginde Etkilesim.............................................................81 II.8.3. Üniversite-Sanayi sbirligi Yöntemleri................................................................84 II.8.3.1. Genel Arastırma Destekleri .........................................................................................84 II.8.3.2. nformal Arastırma Birlikleri...........................................................................................85 II.8.3.3. Sözlesmeye Baglı Arastırma Çabaları .......................................................................86 II.8.3.4. Bilgi Transferi ve Egitim Projeleri ..................................................................................86 II.8.3.5. Devlet Destekli Arastırma Projeleri .............................................................................87 II.8.3.6. Arastırma Konsorsiyumları............................................................................................87 II.8.3.7. Üniversite-Sanayi sbirligi Merkezleri ...........................................................................88 III. TÜRKYE’DE BLM-TEKNOLOJ POLTKALARININ YER VE TÜRKYE’NN KALKINMASINDA ULUSAL BLM VE TEKNOLOJ POLTKALARININ ÖNEM ............. 91 III.1. TÜRKYE’DE BLM-TEKNOLOJ POLTKALARININ YER ............................................91 III.1.1. 1980 Öncesi Teknoloji Politikaları .................................................................91 III.1.1.1. 1923-1929 Arası Dönem:..............................................................................................91 III.1.1.2. 1930-1945 Arası Dönem:..............................................................................................92 III.1.1.3. 1946-1953 Arası Dönem:..............................................................................................93 III.1.1.4. 1954- 1961 Arası Dönem:.............................................................................................94 III.1.1.5. 1962-1977 Arası Dönem:..............................................................................................94 III.1.1.6. 1977-1979 Arası Dönem:..............................................................................................97 III.1.2. 1980 Sonrasında Teknoloji Politikaları ..........................................................98 III.1.2.1. 1980’li Yıllar: Türk Bilim Politikası: 1983-2003...............................................................98 III.1.2.2. 1990’lı Yıllar: Türk Bilim ve Teknoloji Politikası 1993-2003, Bilim ve Teknolojide Atılım Projesi ve Sonrası:.................................................................................................................102 III.2. TÜRKYE’NN KALKINMASINDA ULUSAL BLM VE TEKNOLOJ POLTKALARININ ÖNEM 111 III.2.1. Türk Ekonomisinin Rekabetinde Devletin Rolü..........................................111 III.2.2. Türkiye’de Teknolojiye Yetisme..................................................................113 III.2.3. Kalkınmanın tici Gücü: Bilim ve Teknoloji Politikalarının Önemi ..............114 III.2.4. Ulusal Yenilenme Sistemi, AR&GE Ve Teknoloji Yönetimi .........................118 III.2.4.1. Ulusal Yenilenme Sistemi ve novasyon Yönetimi..................................................118 III.2.4.2. AR&GE ve AR&GE Yönetimi......................................................................................120 III.2.4.3. Teknoloji Yönetimi .......................................................................................................122 III.2.5. Bilgi Temelli Kalkınma Açısından Türkiye’nin Durumu...............................123 III.2.5.1. Türkiye’de Üniversite Sanayi sbirligi .........................................................................126 III.2.5.2. Üniversite-Sanayi Ortak Arastırma Merkezleri GENEL DEGERLENDRME VE SONUÇ..................................................................................... 133 EKLER............................................................................................................................................ 137 KAYNAKÇA................................................................................................................................... 161