Emekli öğretmenlerin öğretmen liderliğine ilişkin görüşleri : Kazım Karabekir İlköğretmen Okulu örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, emekli öğretmenlerin öğretmen liderliğine ilişkin görüşlerini incelemektir. Bu amaçla, Türkiye’nin köy enstitülerinden biri olan Kazim Karabekir İlköğretmen Okulu’ndan yetişmiş ve çeşitli okullarda öğretmenlik yaptıktan sonra emekli olmuş öğretmenlerin öğretmen liderliğine ilişkin görüşleri alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni ile gerçekleştirilen bu araştırmada, amaçlı ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiş Kars ilinden 20 emekli öğretmen ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi ile çözümlenmiştir. Veriler altı ana tema altında toplanmıştır: Öğretmen liderliğinin amacı, öğretmen liderliğine ilişkin öğretmen algıları, öğretmen liderliğiyle ilişkili değişkenler, öğretmen liderlerin karşılaştığı sorunlar, öğretmen liderliği davranışları ve öğretmen liderliğinin yaygınlaşmasıdır. Araştırmada ortaya çıkan bulgular şunlardır: (1) Emekli öğretmenler; öğretmen liderliğinin amacını her öğrencinin öğrenmesini sağlama, okulda yapılan öğretimi geliştirme, mesleğe yabancılaşmayı önleme, etkili bir okul kültürünün oluşumuna katkı sağlamak olarak değerlendirmektedir. (2) Katılımcı emekli öğretmenler tarafından öğretmen liderliği; eğitim öğretim süreçlerine katkı sağlama, mesleğe ilişkin olumlu bakış açısına sahip olma, eğitimin felsefi temellerine hâkim olma, kişiler arası olumlu ilişkiler kurabilme, öğrencilerin bireysel öğrenme gereksinimlerini giderebilme, değişimi başlatma ve uygulama becerisi olarak açıklanmaktadır. (3) Öğretmen liderliğini etkileyen etmenler ise okul müdürünün liderliği, okul kültürü, okul iklimi, örgüt yapısı, öğretmenlerin kişisel özellikleri olarak belirtilmiştir.

This research aims to determine the views of retired teachers on teacher leadership. For this purpose, the opinions of teachers who have had education in Kazim Karabekir Primary School, one of Turkey's village institutes, and who retired after teaching in various schools, were taken on the topic of teacher leadership. This research applied with case design which is one of the qualitative research methods. Face-to-face interviews were conducted with 20 retired teachers from Kars, who were determined by the purposeful criterion sampling method. The data were collected under six main themes: The purpose of teacher leadership, the perceptions of teachers about teacher leadership, variables related to teacher leadership, problems faced by teacher leaders, teacher leadership behaviors, and the prevalence of teacher leadership. The consequences of the research are as follows: (1) Retired teachers working consider the purpose of teacher leadership as ensuring that every student learns, improving the teaching at school, preventing alienation from the profession, and contributing to the formation of productive school culture. (2) Teacher leadership is perceived as the ability to contribute to educational processes, to have a positive perspective on the profession, to master the philosophical foundations of education, to establish positive interpersonal relationships, to meet the individual learning needs of students, to initiate and implement change by retired teachers. (3) The variables of teacher leadership emerged as the leadership of the school principal, school culture, school climate, organizational structure, and personal characteristics of teachers.