İlaç kullanım durumunun covid-19 klinik seyri üzerine etkisi

Abstract

Giriş: Renin-anjiyotensin sistem inhibitörleri, non-steroidal anti-inflamatuar ilaçlar ve tiazolidinedionlar gibi ACE2 ekspresyonunu değiştiren ilaçların koronavirüs hastalığı-2019’un (coronavirus disease-2019, COVID-19) klinik seyri üzerine etkilerini araştıran çalışmalar yayınlanmaktadır; henüz bir fikir birliğine varılamamış olsa da herhangi bir etkilerinin olmadığı belirtilmektedir. Metforminin düşük ve insülinin yüksek mortalite ile ilişkilendirildiği yayınlar mevcuttur. COVID-19'un yayılma hızının ACE2 veya TMPRSS2 reseptörlerinin ekspresyon durumu veya henüz bilinmeyen diğer bazı genetik faktörlerle ilişkili olabileceği düşünüldüğünde dünyanın farklı yerlerindeki veriler önemlidir. Bu çalışmanın amacı İstanbul, Türkiye örnekleminde COVID-19’a yakalanmadan önceki son altı ay içinde kronik olarak kullanılan ilaçların COVID-19 klinik seyri üzerine etkilerini incelemektir. Yöntem: İstanbul’da dört farklı aile sağlığı merkezine bağlı olan hastalardan Mart-Kasım 2020 tarihleri arasında COVID19 tanısı almış 525 hastanın dahil edildiği retrospektif kohortta, hastaların dosyaları geriye dönük olarak tarandı. Demografik bilgilerin yanı sıra hastaların COVID-19 tanısı almalarından önceki son altı ay içinde kullandıkları ilaçlar not edildi. Demografik verilerin ve kullanılan ilaçların çalışmanın üç ana sonlanım noktası olan hastaneye yatış, yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatış ve mortalite üzerine etkileri lojistik regresyon modelleri oluşturularak incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 525 COVID-19 hastasının 109’u (%20,8) hastaneye yatırılmıştı, 18’i (%3,4) YBÜ’de tedavi görmüştü ve 11’inde (%2,1) mortalite gelişmişti. Artan yaş hastaneye yatış, YBÜ’ye yatış ve mortalite olasılığı ile ilişkilendirilirken; ek olarak COVID-19'un toraks bilgisayarlı tomografi (BT) bulgularının varlığı ve polifarmasi hastaneye; yalnız olmak ve yine COVID-19'un toraks BT bulgularının varlığı YBÜ’ye yatış olasılığının artmasıyla ilişkilendirildi. Yaş ve komorbiditeye göre ayarlama yapıldığında, diyabetes mellitus (DM) ilaçlarının hastaneye yatış olasılığını (OR=3,9; 95% CI 1,2-13,0); kalsiyum kanal blokerlerinin (KKB) YBÜ’ye yatış (OR=15,8; 95% CI 2,1-120,2) ve mortalite (OR=295,1; 95% CI 4,6-18946,6) olasılığını arttırdığı görüldü. Sonuç: DM ilaçlarının ve KKB’nin COVID-19 klinik seyri üzerinde olumsuz etkilerinin olabileceği ortaya kondu.