1994=100 bazlı toptan eşya fiyatları genel indeksinin nihai mal,ara mal ve hammadde ayırımında yeniden oluşturulması

Abstract

KONU: 1994=100 BAZLI TOPTAN EŞYA FİYATLARI GENEL İNDEKSİNİN NİHAİ MAL, ARA MAL VE HAMMADDE AYIRIMINDA YENİDEN OLUŞTURULMASI Ekonomik ve sosyal alanda çok hızla değişen bir yapıya sahip olan ülkemizde fiyat hareketlerinin doğru, güvenilir ve zamanında ölçülmesinin büyük önemi vardır. Bir çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de fiyat hareketlerinin göstergesi olarak Toptan Eşya Fiyatları İndeksi kullanılmaktadır. Bu çalışma ile Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanan ve yayınlanan 1994=100 bazlı Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksine konu olan maddeler nihai mal, ara mal ve hammadde üretim aşamaları için ayrı ayrı gruplandırarak her üretim aşaması için yeniden Toptan Eşya Fiyat İndeksleri oluşturulmuştur. Böylece aşağıdaki sorulara cevap aranılması düşünülmüştür. i-Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksi, halkın enflasyonu gibi gösterilip, halkı direk ilgilendiren ekonomik kararların alınmasında kullanılmaktadır. nihai mallar için hesaplayacağımız Toptan Eşya Fiyat İndeksi bu soruna nasıl bir açıklama getirecektir ? ii- Ekonomideki fiyat değişimleri hangi üretim aşamasında ne şekilde oluşmaktadır ? iii- Nihai Mal Toptan Eşya İndeks ile Tüketici Eşya Fiyatları İndeksi arasındaki fark en az olacakmıdır ? Çalışmada Devlet İstatistik Enstitüsünün kullandığı yöntemi olan Laspeyres yöntemi kullanılmış. Çalışma sonucu Nihai Mal Fiyat İndeksi, hesaplaması yapılan yıllar boyunca Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksinin üzerinde değer artış göstermiştir. Bu sonuçlara göre Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksini halkın enflasyonu gibi gösterip, halkın geçinme seviyesini belirleyen ekonomik kararların alınmasında kullanmak hatalı sonuçlar doğurabilmektedir. Ara mal fiyatları tüm yıllarda en az artış gösteren indeks olmuştur. Petrolün Hammadde İndeksinde ağırlıklı olarak temsil edilmesi nedeniyle Hammadde Fiyat İndeksi en fazla artış gösteren indeks olmuştur. Nihaimal Fiyat İndeksi ile Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanan Tüketci Fiyatları İndeksi (TÜFE) birbirine yakın değerler almıştır. Bu beklenen bir sonuçtur. Fiyat oluşumları piyasa şartlarına göre oluşmamaktadır.