Ferzan Özpetek sinemasında arzunun temsili ve bu temsilde ortaya konan iktidar sorunu

Abstract

Soyadı: Özlem Hoşcan Radyo, Televizyon ve Sinema Radyo Televizyon Prof. Dr. Esra Biryıldız Tez Türü ve Tarihi: Doktora - Aralık 2013 Arzu, toplumsal cinsiyet, fallogosantrik iktidar, heteroseksist kapitalist sistem, sinemada arzunun temsili, eleştirel söylem analizi, diyalektik ilişkisel yaklaşım, psikanalitik eleştiri, Ferzan Özpetek.

FERZAN ÖZPETEK SİNEMASINDA ARZUNUN TEMSİLİ VE BU TEMSİLDE ORTAYA KONAN İKTİDAR SORUNU Bu çalışmada, içinde yaşadığımız evrende arzunun heteroseksist kapitalist sistemin egemenliğinde şekillenerek baskılandığı ve Ferzan Özpetek’in arzuyu, filmlerinde bu egemen sistemde bir kırılma yaratacak şekilde resmettiği ve bu temsiliyetin bu sistemden bir çıkış sağlamaya katkıda bulunduğu varsayılmıştır. Çalışmada, eleştirel söylem analizinin yaklaşımlarından biri olan, Norman Fairclough’un tartışmaları ve açıklamaları doğrultusunda geliştirdiği diyalektik-ilişkisel yaklaşımdan yola çıkarak, eleştirel söylem analizinin de uygun gördüğü bir şekilde sinemaya adapte edilerek analiz sırasında geliştirilen yöntemle Özpetek’in şimdiye dek yönettiği Hamam, Harem Suare, Cahil Periler, Karşı Pencere, Kutsal Yürek, Bir Ömür Yetmez, Mükemmel Bir Gün, Serseri Mayınlar ve Şahane Misafir adlı filmlerindeki arzu evreni diyalektik-ilişkisel bir bakış açısıyla yorumbilgisel, psikanalitik eleştiri ve metinsel çözümleme yöntemlerinden yararlanılarak, çalışmada seçilen teorik kavramlar üzerinden hem içerik hem de biçim bakımından derinlemesine analiz edilmiştir. Özpetek sinemasındaki arzu temsilinin anlatı ve mizansen unsurları üzerinden analizi sonucunda, Özpetek’in, “yeniden yapılandırmaya çalıştığı arzu evreni”nde şekillendirdiği yeni söylemin dönüştürücü olduğu görülerek, bu yeni söylemin egemen heteroseksist kapitalist düzende bir kırılma yaratarak bu düzeni bozmaya başladığı ve bu düzenin yerine inşa edilecek olan yeni arzu düzeninin kurulması için çıkış sağlanmasına katkıda bulunduğu sonucuna varılmıştır. Name and Surname: Özlem Hoşcan Field: Radio, Television and Cinema Programme: Radio Television Supervisor: Prof. Dr. Esra Biryıldız Degree Awarded and Date: Doctorate - December 2013 Desire, gender, fallogocentric power, heterosexist capitalist system, the representation of desire in the cinema, critical discourse analysis, dialectical-relational approach, psychoanalytic criticism, Ferzan Özpetek. ABSTRACT THE REPRESENTATION OF DESIRE AND THE PROBLEM OF POWER IN THE CINEMA OF FERZAN ÖZPETEK In this study, it is assumed that the heterosexist capitalist system in which we live shapes and entraps our desires and the depiction of desire in the films directed by Ferzan Özpetek leads to a break in this system. Taking the principles of the critical discourse analysis into account, a specific method of critical discourse analysis which drew upon Norman Fairclough’s dialectical-relational approach, one of the approaches of critical discourse analysis, was developed and adapted to cinema studies during the course of this study. This specific method was used in the depth analysis of the universe of desire in the Turkish-Italian film director Özpetek’s all films The Turkish Bath [Hamam], Harem Suare, The Ignorant Fairies [Cahil Periler], Facing Windows [Karşı Pencere], Sacred Heart [Kutsal Yürek], Saturn in Opposition [Bir Ömür Yetmez], A Perfect Day [Mükemmel Bir Gün], and Mine Vaganti [Serseri Mayınlar] in the light of hermeneutics, psychoanalytic criticism and textual analytical methods from an interdisciplinary perspective utilizing a methodological framework that draws upon the ideas and theoretical concepts of a selected corpus of theorists both through elements of narration and mise-en-scène. As a result of the scrutiny of Özpetek’s repertoire of films, it is observed that “the new universe of desire” Özpetek has attempted to construct in his films has the discursive potential to subvert the dominant heterosexist capitalist system.