Kocaeli ilindeki lise öğrencilerinde anemi sıklığı ve demir eksikliği anemisinin mental performans üzerine etkisi

Abstract

Adolesan döneme özgü sorunlar çoğu kez gözden kaçmaktadır. Adolesan anemisi de bu sorunlardan biridir. Adolesan anemisinin sıklığı ülkeye ve sosyo-ekonomik düzeye göre değişmektedir. Ülkemizde adolesan anemisi sıklığını araştıran kısıtlı sayıda çalışmada %1,5 ile %16,9 arasında değişen oranlar bildirilmiştir. Demir eksikliği anemisinin süt çocuklarında gelişimsel sorunlara yol açtığına ilişkin çok sayıda çalışma vardır. Bununla birlikte, büyük çocuklarda ve adolesanlarda demir durumu ile mental performans arasındaki ilişki yeterince açık değildir. Çalışmamızda ülkenin tüm bölgelerinden göç alan, farklı sosyo-ekonomik düzeylerden insanların yaşadığı Kocaeli ilindeki lise öğrencilerinden Kocaeli ilini temsil edecek sayıda bir örnek grubunda, adolesan anemisi sıklığının belirlenmesi ve demir eksikliğinin mental performans üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya yaşları 14-16 arasında değişen, 200 kız, 200 erkek öğrenci alınmıştır. Bu öğrencilerden çalışmaya katılmayı ailelerinin de onayıyla kabul eden 174 kız öğrenciden 17'sinde (%9,7), 164 erkek öğrenciden 6'sında (%3,6) anemi (Hb; kızlarda <12 g/ dl, erkeklerde <13 g/ dl) saptanmıştır. Anemik öğrencilerden bir aylık demir tedavisiyle anlamlı hemoglobin artışı gösterenler ve/ veya serum ferritin düzeyi kızlarda 10 ng/ ml, erkeklerde 20 ng/ ml'nin altında olanlar (n=18; 15 kız, 3 erkek) demir eksikliği anemisi olarak kabul edildiğinde, anemik öğrenciler arasında demir eksikliğinin oranı %78,2 (kızlarda %88,2, erkeklerde %50) bulunmuştur. Anemi saptanan 23 öğrenciyle, aynı okul, yaş ve cinsten 23 kontrol grubu öğrencisinde mental performansı değerlendirmek amacıyla sözel zeka, performans zeka ve toplam zeka bölümlerinin hesaplandığı WISC-R testi yapılmıştır. Anemi ve kontrol grubundaki öğrencilerin zeka bölümleri Mann-Whitney U testi ile karşılaştırıldığında sözel zeka, performans zeka ve toplam zeka bölümleri arasında fark bulunamamıştır (sırasıyla; p=0,621, p=0,242, p=0,904). Sadece demir eksikliği olan 18 olgu değerlendirildiğinde de tüm zeka bölümleri açısından iki grup arasında anlamlı fark yoktu (sırasıyla p=0,864, p=0,203, p=0,864). Sonuç olarak, Kocaeli ilindeki adolesan öğrencilerde anemi sıklığı , erkeklerde beklenenden yüksek olmakla birlikte, gelişmiş ülkelere yakındır. Adolesanlarda anemi ve demir eksikliğinin WISC-R testiyle ölçülen mental beceriler üzerinde olumsuz etkisi saptanamamıştır. Çalışmamızın, adolesan dönemde anemi taraması ve riskli gruplarda ülke düzeyinde demir suplementasyon programlarının gerekliliği konusunda yol göstereceğini düşünüyoruz.

BAŞLIK: Prevalence of anemia among high school students in Kocaeli and Effects of Iron Deficiency Anemia On Mental Performance SUMMARY Problems related with the adolescence are frequently underestimated. Adolescent anemia is one of these problems. The prevalence of adolescent anemia varies with both socioeconomic status of individual and country. There were limited number of studies in our country to investigate the frequency of adolescent anemia. These studies report a prevalence between 1,5% to 16,9%. There are many studies documenting the impact of iron deficiency anemia on the development of infants. However the relationship of iron status with mental performance among older children and adolescents is not clear enough. The aim of our study is to investigate the prevalence of adolescent anemia and the impact of iron deficiency on mental performance in a quite large sample of high school students. Study group was suitable to represent the adolescents in the province of Kocaeli which is a province subject to immigration from different parts of the country and has heterogenous socioeconomic status. Four hundred students (age 14-16 years, F/ M 200/ 200) were enrolled in the study. Blood samples of 164 males and 174 females could be drawn after the written consent of the parents and students. Anemia (Hb <12 g/ dl for girls and <13 g/ dl for boys) was detected in 17 out of 174 females (9,7%) and 6 out of 164 males (3,6%). We used hemoglobin response to iron therapy and/ or low serum ferritin levels to differentiate students with iron deficiency anemia. Also anemia of chronic illness was excluded by history and physical examination. The ratio of iron deficiency among anemia students was 88,2% for girls and 50% for boys (78,2% overall). We sudied the 23 anemic students further for mental performance using WISC-R test in which verbal, performance and total intelligence are calculated and compared with 23 age and sex match controls selected from the same school. There was no statistically significant difference found when the intelligence compartments of anemic and control subjects are compared (p= 0,621, p=0,242 and p=0,904 for verbal, performance and total intelligence respectively). Similarly the comparison of 18 iron deficient subjects with their correspondant controls did not reveal any significance (p= 0,864, p=0,203 and p=0,864 respectively). As a conclusion, the prevalence of anemia among adolescent students in Kocaeli province is closer to developed countries. The prevalence in girls were similar to developed countries whereas boys had a higher prevalence. There was no effect of anemia on mental skills in iron deficiency anemia. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU DÖKÜMENTASYON MERKEZİ TEZ VERİ FORMU Tez No :Konu :Üniv Kodu : Tez yazarının Soyadı: KaraAdı: Bülent Tezin Türkçe adı: Kocaeli ilindeki lise öğrencilerinde anemi sıklığı ve demir eksikliği anemisinin mental performans üzerine etkisi Tezin İngilizce adı: Prevalence of anemia among high school students in Kocaeli and effects of iron deficiency anemia on mental performance Tezin Yapıldığı Üniversite: Marmara ÜniversitesiEnstitü : Sağlık BilimlerYıl : 2003 Diğer Kuruluşlar : Tez konusu olan araştırma Kocaeli Üniversitesi Araştırma Fonu tarafından desteklenmiştir. Tezin Türü : Yüksek LisansDili : TürkçeSayfa sayısı : 71 Tez danışmanının Ünvanı : Prof. DrAdı : Şanda Soyadı : Çalı Türkçe anahtar kelimelerİngilizce Adolesan1-Adolescent 2-Anemi2-Anemia 3-Demir eksikliği3-Iron deficiency 4-WISC-R4-WISC-R 5-Mental performans5-Mental performance