Gelir bölüşümü ve vergi adaletsizliği bağlamında eğitimde kamu finansmanı gerekliliği

Abstract

ÖZETVergi gelirleri ve eğitim harcamaları arasında ilk bakışta çok yakın ilişki yokmuş gibi gelse de bu çalışmanın amacı yakınlığı göstermektir. Aslında eğitim harcamaları ve vergi gelirleri arasında çift yönlü bir ilişki söz konusudur. Zira kamu gelirleri içerisinde önemli bir yere sahip olan vergi gelirleri arttığında eğitim harcamaları için daha fazla kaynak ayrılabilmesi söz konusuyken, eğitim harcamalarının artışı sayesinde artırılabilecek eğitim kalitesi neticesinde de gelecekte işgücüne katılacak olan iyi eğitimli nüfus sayesinde vergi gelirlerini artırabilmek mümkün olabilecektir. Birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede, özellikle gelişmiş ülkelerde eğitim halen kamu ağırlıklı olarak finanse edilmektedir. Her ne kadar, neo-liberal politikaların eğitime yansımaları neticesinde eğitim özel olarak da finanse edilmeye başlanmış olsa, bulgular özel finansmanın özellikle gelişmekte olan ülkelerde eğitimde fırsat eşitliğini ve adaleti ortadan kaldırdığı yönündedir. Gelir dağılımı ve eğitim harcamaları arasında da çift yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Toplumdaki gelir dağılımı eşitsizliği, eğitime olan talep düzeyini etkilemekte ve düşük gelir düzeyine sahip ailelerin çocuklarının eğitim imkânlarından daha az yararlanması söz konusu olmaktadır. Eğitimin maliyetinin aile için yüksek olması ve gelir eşitsizliği eğitime katılımı engellemekte ve bu sebeple gelir dağılımı daha bozuk hale gelmektedir. Daha bozuk bir gelir dağılımı ise eğitim eşitsizliklerini artırmaktadır. Diğer yandan eğitime katılımın artması düşük gelir düzeyine sahip olan kişilerin gelirlerini artırarak kazanç eşitsizliklerini azaltabilir ki, bu da gelir dağılımını düzeltici bir etki yapabilir. Bu çalışmada, vergi gelirleri dağılımına ek olarak, gelir dağılımı sorununun eğitime katılımı nasıl etkilediği üzerinde durulmaktadır. Bu sebeple, Türkiye’nin ve diğer OECD ülkelerinin eğitim harcamaları, vergi gelirleri ve gelir dağılımı karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Araştırma sonucunda gelir dağılımı adaletsizliğinin ikincil dağılım mekanizması olan vergi gelirleri dağılımıyla düzelmediği ve bu sebeple alt gelir grubunun eğitim fırsatlarından yoksun kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, neo-liberal politikaların eğitimin özelleştirilmesi yönündeki savına karşı çıkılarak eğitimin kamusal olarak finanse edilmesi gerekliliği ortaya çıkartılmıştır.ABSTRACTEven if there seems to be no close relationship between tax incomes and education expenditures at first sight, this study's goal is to underline this close relationship. In fact, there is a mutual relationship between tax incomes and education expenditures. When tax incomes, which have an important portion in public revenue, increase, more resources become available for education expenses. On the other hand, qualified work force that is an outcome of qualified education shall increase tax incomes. Even though education expenditures are being financed gradually by private initiatives due to neo-liberalism, the evidences show that private initiatives decrease equality of opportunities in education. In most of the developed or developing countries, especially in developed ones, education expenditures are still financed mainly by public revenues. There exists a mutual relationship between income distribution and education expenditure. The inequality in income distribution of a society affects the demand on education and the children of families with low income levels take less advantage of education. The cost of education and income inequality hinder the access to education, so the income inequality worsens. The worsening in income equality triggers the worsening in education inequality. On the other hand, a decrease in education inequality increases the incomes of people with low income, hence this may have a positive impact on income distribution. In this study, in addition to tax incomes distribution, namely how the income distribution problem affects the participation in education, would be focused on. So education expenditures, tax revenues and income distributions of Turkey and OECD countries shall be compared and analyzed. The result of the research is that income distribution inequality has not improved with the distribution of tax revenues, which is the secondary distribution mechanism, and thus the lower income group is deprived of educational opportunities. In this direction, it has been argued that the education should be financed publicly by opposing the argument for the privatization of neo-liberal policies.