IX. ve XVI. yüzyıllar arasında yazılan yabancı seyahatnamelerde Türk kültür tari̇hi̇, Türk halk kültürü ve seyahatnameleri̇n Türk di̇li̇ ve edebi̇yatı eği̇ti̇mi̇ndeki̇ rolü

Abstract

Bu çalışmada; Türklerin İslamiyet’i topluluklar hâlinde kabul etmeye başladığı ve aynı zamanda Batı’ya doğru göçü hızlandırdığı IX. yüzyıldan başlayarak Anadolu’da kalıcı yerleşmeyi sağladığı XVI. yüzyıla kadar olan dönemdeki kültürel sürecin ve kültürel ortamın izleri, yabancı seyyahların yazdıkları seyahatnamelerden yararlanılarak belirlenmeye çalışılmış ve özellikle de lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitiminde de bu kültürel sürecin seyahatnameler yardımıyla çok daha etkili bir biçimde müfredatta nasıl kullanılabileceği üzerinde durulmuştur. Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın amacını ve önemini kapsayan “Giriş” birinci bölümde yer almaktadır. İkinci bölümde çalışmayla ilgili “Alanyazını” bulunmaktadır. Bu bölümde, IX. yüzyıldan XVI. yüzyıla kadar incelediğimiz yirmi sekiz seyahatnamenin tanıtımı yapılmış, Türk kültür tarihi çalışmaları ve yöntemleri üzerinde durulmuş ve ayrıca Türk kültürünün seyahatnamelerle nasıl incelendiği üzerinde durulmuştur. “Yöntem” başlıklı üçüncü bölümde, çalışmada izlenen yol üzerinde durulmuştur. “Bulgular” başlıklı dördüncü bölümde; çalışmamızın önemli tespitleri üzerinde durulmuş, bu tespitler başlıklar hâlinde verilmiştir. Beşinci ve son bölüm olan “Sonuç” bölümünde de bulgulardan hareketle genel değerlendirmelerde ve önerilerde bulunulmuştur. Çalışmanın asıl amacı Türk kültür tarihine yeni bir bakış açısı kazandırmaya çalışmak ve lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitiminde seyahatnamelerin önemi üzerinde durmaktır. Bu yönleriyle çalışma, hem Türk kültür tarihi araştırmalarına hem de lise düzeyindeki Türk dili ve edebiyatı eğitimine katkı sağlayacaktır.

In this study, the traces of the cultural process and cultural environment in the period starting from the IXth century, when Turks started to accept Islam in communities and at the same time accelerated their migration towards the West, until the XVIth century, when they achieved permanent settlement in Anatolia, are tried to be determined by making use of travelogues written by foreign travelers, and especially in secondary education Turkish Language and Literature education, it is emphasized how this cultural process can be used in the curriculum in a much more effective way with the help of travelogues. The study consists of five chapters. Introduction, which covers the purpose and importance of the study, is included in the first chapter. The second chapter contains the Literature related to the study. In this section, the 28 travelogues that we examined from the IXth century to the XVIth century were introduced, Turkish cultural history studies and methods were emphasized, and it was also emphasized how Turkish culture was examined through travelogues. In the third part, the Method section emphasizes the method followed in the study. In the Findings section, the important findings of our study are emphasized and these findings are given under headings. In the fifth and last section, Conclusion, general evaluations and suggestions are made based on the findings. The main purpose of the study is to try to gain a new perspective on Turkish cultural history and to emphasize the importance of travelogues in secondary Turkish Language and Literature education. In these aspects, the study will contribute to both Turkish cultural history research and secondary education Turkish Language and Literature education.