Publication: Maske ile CPAP uygulanan hastalarda ağız ve yüz ülserasyonlarının önlenmesinde hemşirenin rolü
Abstract
MASKE İLE CPAP UYGULANAN HASTALARDA AĞIZ VE YÜZ ÜLSERASYONLARININ ÖNLENMESİNDE HEMŞİRENİN ROLÜ Adı ve Soyadı: Halise Taşkın Danışman Adı: Doç.Dr. Nermin Olgun Program: Hemşirelik Hastalıkları
MASKE İLE CPAP UYGULANAN HASTALARDA AĞIZ VE YÜZ ÜLSERASYONLARININ ÖNLENMESİNDE HEMŞİRENİN ROLÜ Araştırmanın amacı; yoğun bakım ünitesinde maske ile CPAP uygulanan hastalarda ağız ve yüz ülserasyonlarının önlenmesinde hemşirenin rolünün değerlendirilmesi amacıyla; tanımlayıcı, analitik ve kesitsel olarak yapılmıştır. Gereç-Yöntem; araştırma Ekim 2003-Şubat 2004 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini; Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan hastalar, örneklemini ise CPAP uygulamasını en az bir hafta süre ile kullanan 18 yaş üstü 43 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde çalışan hemşireler tarafından 1 hafta süre ile CPAP uygulanan hastalara 2 bölümden oluşan 36 soruluk anket formu ile toplanmıştır. Sosyo-demografik özelliklerin yer aldığı ilk bölümde yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, medeni hali, sosyal güvencesinin olup olmadığı, mesleği, çocuk sayısı sorgulanmaktadır. İkinci bölümde ise hastaya ve maske uygulamasına yönelik risk faktörleri sorgulanmıştır. Veriler yüzdelik, ki-kare, fisher ki-kare, yates ki-kare testleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular ve tartışma; araştırmada olguların büyük çoğunluğu (%55.8) 69 yaş ve üzerinde, erkektir (%58.1). Araştırmada CPAP uygulanan hastalarda akciğer hastalığı (%86) ve eşlik eden diğer kronik hastalıklar da (%65.1) bulunmaktadır. %72.1'i ora-nazal maske kullanan olguların %39.5'ine gün içinde 24 saat kesintisiz CPAP uygulanmaktadır. Olguların %46.5'inde CPAP ülserasyonu görülmektedir. Olguların %81.4'ünde ağız ve yüz bakımında nemlendirici kullanılmakta, %58.2'sinde ağız ve yüz bakımı 8 saatte bir tekrarlanmaktadır. Sonuç; Olgularda kullanılan nemlendirici türü ile ülserasyon oluşumu karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0.01). Risk faktörlerinden aneminin CPAP ülserasyon oluşumuna etkisi incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Maskeye ait risk faktörleri ile CPAP ülserasyonu oluşumu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamamıştır (p>0.05). CPAP maskesine bağlı ülserasyonunun önlenmesi için ağız ve yüz bakımının 8 saatte bir tekrarlanması, su bazlı nemlendiriciyle bakım verilmesi, hastanın yüzüne uygun maske kullanılması gerektiği sonucuna varıldı. SUMMARY THE ROLE OF NURSES İN PREVENTING ORAL AND FACİAL ULCERS İN PATİENTS WHO ARE UNDERGOİNG CPAP VİA MASKS Backgroun Aıms; The present research has been conducted in a descriptive, analytic and cross-sectional style, with the aim of defining the role of nurses in preventing oral and facial ulcers in patients undergoing CPAP via masks. Methods; The research was conducted at the Interior Diseases, İntensive Care Unit of the Faculty of Medicine of the University of Marmara, between the dates October 2003 and February 2004. the scobe of the research covers the patients hospitalized at the İnterior Diseases Intensive Care Unıt, and the sample includes 43 patients of ages 18 and above on whom CPAP terapy had been applied for at least one week. The data were collected by the researeher and nurses emplayed at the above mentioned unit in a one week period via a questionnaire of two sections and of 36 questions. The first section, which covers the socio-demographical attributes, investigates age, sex, educational status, marital status, social insurances, occupation and the number of children. The second section questions the risk factors related with the mask application and patients. Percentages, chi-squqre, Fisher chi-square and Yates chi-square tests were used in the evaluation of the data. Results and Discussion; The majority of the subjects were mates (58.1%) and were above the age of 69 (55.8%). Subjects undergoing CPAP also had pulmonary diseaes (86%) and accompanying chronical diseases (65.1 %). Of the 72.1% of the subjects using oral-nasal masks, 39.5% were being applied CPAP for 24 hours a day. Ulcers related with CPAP were observed in 46.5% of the patients. 81.4% of them used moisturizers for oral and facial care and 58.2% repeated oral and facial care every 8 hours. Conclusion; When anemia and its affect on the development of CPAP ulcers is stadied as a risk factor, a statistically significant difference wasdefined (p<0.05). A comparison between the risk factors related with masks and the development of CPAP related ulcers did not produce significant correlations (p> 0.05). ıt was concluded that repeating oral and facial care in every 8 hours, providing the care with water-based moisturizers and that using masks proper to the patients facial structures are essential in preventing the ulcers related with CPAP. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU DÖKÜMANTASYON MERKEZİTEZ VERİ FORMUTez No: Konu: Üniv.kodu: Tezin yazarınınSoyadı :TAŞKIN Adı: HaliseTezin Türkçe adı: Maske ile CPAP uygulanan hastalarda ağız ve yüz ülserasyonlarının önlenmesinde hemşirenin rolüTezin Yabancı adı: The role of nurses in preventing oral and facial ulcers in patients who are undergoing CPAP via masksTezin yapıldığıÜniversite: Marmara Üniversitesi Enstitüsü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yılı:2004Diğer Kuruluşlar:Tezin Türü: Yüksek Lisans Dili:Türkçe Sayfa Sayısı: 76Tez Danışmanının ÜnvanıAdı: Doç.Dr. Adı:Nermin Soyadı: OLGUNTürkçe zce Hemşirelik 1-Nursing2-CPAP 2-Continuous positive airway Pressure3-Ülserasyon 3- Ulcer4-Maske 4- Mask5-Önleme ve kontrol 5-Prevetion and control Tarih: İmza:
MASKE İLE CPAP UYGULANAN HASTALARDA AĞIZ VE YÜZ ÜLSERASYONLARININ ÖNLENMESİNDE HEMŞİRENİN ROLÜ Araştırmanın amacı; yoğun bakım ünitesinde maske ile CPAP uygulanan hastalarda ağız ve yüz ülserasyonlarının önlenmesinde hemşirenin rolünün değerlendirilmesi amacıyla; tanımlayıcı, analitik ve kesitsel olarak yapılmıştır. Gereç-Yöntem; araştırma Ekim 2003-Şubat 2004 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini; Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan hastalar, örneklemini ise CPAP uygulamasını en az bir hafta süre ile kullanan 18 yaş üstü 43 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde çalışan hemşireler tarafından 1 hafta süre ile CPAP uygulanan hastalara 2 bölümden oluşan 36 soruluk anket formu ile toplanmıştır. Sosyo-demografik özelliklerin yer aldığı ilk bölümde yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, medeni hali, sosyal güvencesinin olup olmadığı, mesleği, çocuk sayısı sorgulanmaktadır. İkinci bölümde ise hastaya ve maske uygulamasına yönelik risk faktörleri sorgulanmıştır. Veriler yüzdelik, ki-kare, fisher ki-kare, yates ki-kare testleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular ve tartışma; araştırmada olguların büyük çoğunluğu (%55.8) 69 yaş ve üzerinde, erkektir (%58.1). Araştırmada CPAP uygulanan hastalarda akciğer hastalığı (%86) ve eşlik eden diğer kronik hastalıklar da (%65.1) bulunmaktadır. %72.1'i ora-nazal maske kullanan olguların %39.5'ine gün içinde 24 saat kesintisiz CPAP uygulanmaktadır. Olguların %46.5'inde CPAP ülserasyonu görülmektedir. Olguların %81.4'ünde ağız ve yüz bakımında nemlendirici kullanılmakta, %58.2'sinde ağız ve yüz bakımı 8 saatte bir tekrarlanmaktadır. Sonuç; Olgularda kullanılan nemlendirici türü ile ülserasyon oluşumu karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0.01). Risk faktörlerinden aneminin CPAP ülserasyon oluşumuna etkisi incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Maskeye ait risk faktörleri ile CPAP ülserasyonu oluşumu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamamıştır (p>0.05). CPAP maskesine bağlı ülserasyonunun önlenmesi için ağız ve yüz bakımının 8 saatte bir tekrarlanması, su bazlı nemlendiriciyle bakım verilmesi, hastanın yüzüne uygun maske kullanılması gerektiği sonucuna varıldı. SUMMARY THE ROLE OF NURSES İN PREVENTING ORAL AND FACİAL ULCERS İN PATİENTS WHO ARE UNDERGOİNG CPAP VİA MASKS Backgroun Aıms; The present research has been conducted in a descriptive, analytic and cross-sectional style, with the aim of defining the role of nurses in preventing oral and facial ulcers in patients undergoing CPAP via masks. Methods; The research was conducted at the Interior Diseases, İntensive Care Unit of the Faculty of Medicine of the University of Marmara, between the dates October 2003 and February 2004. the scobe of the research covers the patients hospitalized at the İnterior Diseases Intensive Care Unıt, and the sample includes 43 patients of ages 18 and above on whom CPAP terapy had been applied for at least one week. The data were collected by the researeher and nurses emplayed at the above mentioned unit in a one week period via a questionnaire of two sections and of 36 questions. The first section, which covers the socio-demographical attributes, investigates age, sex, educational status, marital status, social insurances, occupation and the number of children. The second section questions the risk factors related with the mask application and patients. Percentages, chi-squqre, Fisher chi-square and Yates chi-square tests were used in the evaluation of the data. Results and Discussion; The majority of the subjects were mates (58.1%) and were above the age of 69 (55.8%). Subjects undergoing CPAP also had pulmonary diseaes (86%) and accompanying chronical diseases (65.1 %). Of the 72.1% of the subjects using oral-nasal masks, 39.5% were being applied CPAP for 24 hours a day. Ulcers related with CPAP were observed in 46.5% of the patients. 81.4% of them used moisturizers for oral and facial care and 58.2% repeated oral and facial care every 8 hours. Conclusion; When anemia and its affect on the development of CPAP ulcers is stadied as a risk factor, a statistically significant difference wasdefined (p<0.05). A comparison between the risk factors related with masks and the development of CPAP related ulcers did not produce significant correlations (p> 0.05). ıt was concluded that repeating oral and facial care in every 8 hours, providing the care with water-based moisturizers and that using masks proper to the patients facial structures are essential in preventing the ulcers related with CPAP. YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU DÖKÜMANTASYON MERKEZİTEZ VERİ FORMUTez No: Konu: Üniv.kodu: Tezin yazarınınSoyadı :TAŞKIN Adı: HaliseTezin Türkçe adı: Maske ile CPAP uygulanan hastalarda ağız ve yüz ülserasyonlarının önlenmesinde hemşirenin rolüTezin Yabancı adı: The role of nurses in preventing oral and facial ulcers in patients who are undergoing CPAP via masksTezin yapıldığıÜniversite: Marmara Üniversitesi Enstitüsü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yılı:2004Diğer Kuruluşlar:Tezin Türü: Yüksek Lisans Dili:Türkçe Sayfa Sayısı: 76Tez Danışmanının ÜnvanıAdı: Doç.Dr. Adı:Nermin Soyadı: OLGUNTürkçe zce Hemşirelik 1-Nursing2-CPAP 2-Continuous positive airway Pressure3-Ülserasyon 3- Ulcer4-Maske 4- Mask5-Önleme ve kontrol 5-Prevetion and control Tarih: İmza: