Aramiler ve Anadolu'daki Arami Kültürü

Abstract

Aramiler, M.Ö. ikinci binyıl ortalarından itibaren Suriye-Arabistan çöllerinden çıkarak tüm Mezopotamya ve Kuzey Suriye'ye yayılmış, Batı Sami kökenli yan-göçebe bir gruptur. Günümüzde Süryani ve Yahudi toplumları ile ilişkilendirilir. Anadolu topraklarında da Arami kültürüne rastlamak mümkündür. Gaziantep, Diyarbakır, Şanlıurfa-Harran ve Mardin-Nusaybin Arami, kökenli toplulukların Anadolu'da yoğun olarak yerleştikleri, siyasi varlık gösterdikleri bölgelerdi. Özellikle Gaziantep-Zincirli (Sam'al) Bölgesi, Arami kültürü hakkında en fazla arkeolojik buluntuya sahip eski bir Arami yerleşimidir. Bit Zamani, Bit Bahiyani, Sam'al (Bit Gabbari), Aram-Şam ve Bit Adini önemli Arami devletleridir. Aramilerin en yoğun ilişkide olduğu devletlerin Assur İmparatorluğu ve Geç Hitit kentleri olduğu görülür. Aramiler, Yakındoğu tarihinde kullandıkları yine Batı Sami kökenli dilleri ile öne çıkmışlardır. Aramice, uzun dönem boyunca özellikle de Pers egemenliği döneminde hemen hemen tüm Yakındoğu coğrafyasında lingua franca olarak kullanılmıştır. Sanat, kültür ve din alanlarında Mezopotamya, Kuzey Suriye ve Levant geleneğini paylaşmışlardır. Bununla beraber Arami sanatçıların eserlerinde onların Batı Sami kökenlerini yansıtan ayrıntılara rastlamak mümkündür.

Aramaeans were the origin of West Semitic, a semi-nomadic group that emerged from Syria-Arabia deserts, and spread on to throughout Syria and Nort Mesopotamiai in the mid-to-late second millenium, and by the twelft century. It is possible to find the Aramaic culture in Anatolia, too. Gaziantep, Diyarbakır, Şanlıurfa - Harran ve Mardin - Nusaybin had many ancient sites which were belonged the Aramaeans, especially Gaziantep -Zincirli area. Bit Zamani (Diyarbakır), Bit Bahiani (Mardin Turkey-Syria border), Sam'al (Gaziantep-Zincirli), Aram-Damascus and Bit Adini were important Aramaean states. Aramaeans had a close relationship with Assyrians andLate-Hittites. Aramaeans had became visible that they had their language origin of West Semitic, in the Neareast history. Aramaic language was used as a lingua franca for a long time in Neareast, especially during Persian Empire. They shared traditions of Mesopotamia, North Syria and Levant, in the fields of art, culture and religion etc. It is possible, besides, to find the details of that reflects their Semitic origins.