Hekim-i Dendanı Mehmed bin Ahmed'in Terceme-i Muhtasar-ı Müfid fî 'İlmi't-Tıbb adlı Eseri (vr. 4b-28b) (inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)

Abstract

Bu çalışma 17. yüzyıl Osmanlı hekimlerinden Hekîm-i Dendânî Mehmed bin Ahmed'in Terceme-i Muhtasar-ı Müfîd fî 'İlmi't-Tıbb adlı Osmanlı Türkçesi tıp eseri üzerinedir. Bu eser, 13. yüzyıl Arap hekimi İbnü's-Süveydî'nin Doğulu ve Batılı dört yüz kadar bilim insanından alıntılar yaparak oluşturduğu Et-Tezkire adlı kitabın bir muhtasarından tercüme edilerek oluşturulmuştur. Çalışma; İnceleme, Metin, Dizin ve Tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde çalışmanın amacı ve yöntemi açıklandıktan sonra eser üzerine yapılan araştırmalarda elde edilen bulgulara yer verilmiş ve metnin yazım özellikleri ile ses bilgisi üzerinde durulmuştur. Metin bölümünde eserin 4b-28b varakları çeviri yazıya aktarılmıştır. Dizin bölümünde çeviri yazıya aktarılan metnin genel dizini oluşturularak sözcükler kullanıldıkları bağlama göre anlamlandırılmıştır. Tıpkıbasım bölümünde ise eserin orijinal metninin kopyasına yer verilmiştir.

This study is on the Ottoman Turkish medical work of Terceme-i Muhtasar-ı Müfîd fî 'İlmi't-Tıbb, which is written by the 17th century Ottoman physician Hekîm-i Dendânî Mehmed bin Ahmed. This work is the translation of a shortened version of the 13th century Arabic physician As-Suwaydi's book At-Tadhkira, which is composed citing from about four hundred eastern and western scientists. The study is consisted of four parts: Analysis, Text, Index and Facsimile. In the first part, after the work's aim and method have been explained the findings from the researches on the book have been given. Then spelling features and phonetics of the text have been told. In the second part, the text in the 4b-28b leaves of the work have been transcribed into Latin alphabet. In the third part, the transcribed text's index has been made and the words explained referring to contexts they have been used in. In the forth part, the work's original text has been added.