KISAKÜREK'IN "AKSIYON"UNDAN TOPÇU'NUN "HAREKET"INE: MUKAYESELI BIR OKUMA DENEMESI

Abstract

Necip Fazıl Kısakürek ve Nurettin Topçu İslamcı ve muhafazakâr camianın önemli fikir önderlerinde ikisidir. Cumhuriyetin ilanını takip eden radikal reform yıllarında, resmi devlet ideolojisi tarafından baskı altına alınan camianın yol arayışlarının temsilcilerinden olmuşlardır. Her iki fikir adamı da, pozitivist dünya görüşüne karşı çıkan ve Blondel'in kurucusu olarak kabul edildiği, metafizik çevreler tarafından benimsenen hareket/ aksiyon felsefesini düşüncelerinin temeline koymuşlardır. Ancak hareket felsefesi etrafında birle- şen bu iki düşünürün "hareketi/aksiyonu" yorumlamaları birbirlerinden oldukça farklıdır. Topçu, hareket felsefesini merhmamet, sorumluluk, hareket ve hürriyet kavramları çerçevesinde ele alır. Merhamet duyan insanda olu- şan sorumluluk hissi hareketi meydana getirir. Böyle bir hareket sonunda insan hürriyetine kavuşur. Bu manevi yolculuk bir isyan hareketidir, hareket ise Allah'ın insanda isyanıdır. Kısakürek ise "aksiyon" kelimesini kullanmayı tercih eder. Onun aksiyon süreci iman, fikir ve aksiyon şeklindedir. Aksiyon, soyut bir şey olan imanın madde üzerine görünür hale gelmesidir. Dolayısıyla Kısakürek'in aksiyonu maddeye hakim olmakla neticelenir. Topçu ile Kısakürek'in birbirlerinden oldukça farklı olan hareket/aksiyon yorumları Topçu'yu daha metafizik ve derin bir felsefeye çekerken Kısakürek daha "reaksiyoner" bir yaklaşım içinde kalmıştır. Bu sebeple Topçu'nun düşüncesinde bir kurucu felsefe arayışının işaretlerini görmek mümkündür. Ancak yine bu sebepten Kısakürek kitlelere mâl olmayı başarırken Topçu daha entelektüel fakat kısıtlı bir çevrede var olabilmiştir.

Necip Fazıl Kısakürek and Nurettin Topçu are the two significant opinion leaders in the Islamist and conservative community. In the radical reformist years following the proclamation of the republic, these two figures became the representatives of the community which was suppressed by the official ideology. The thinking system of both was centralized upon the Blondel's movement/ action philosophy approved by metaphysicians opposed to positivist world view. However, these two thinkers came together around movement philosophy that interpreted "movement/action" in very different ways. Topçu approaches movement philosophy from the perspectives of mercy, responsibility, movement and freedom. The feeling of responsibility in the person feeling mercy creates the movement. At the end of this movement process, a person becomes a free one. This spiritual journey is a movement of riot and the movement is the God's riot in human. On the other hand, Kısakürek prefers to use the word of "action". His action process was combined of faith, idea and action. Action is the faith's process of becoming visible as being something intangible in substance. Thereby Kısakürek's action ends up with taking the control of substance. The highly differentiated approaches of these two thinkers towards movement/action philosophy made thinking system of Topçu more metaphysical and deeper, on the other side Kısakürek internalized a more "reactionist" approach. For this reason, it is possible to see the signs of a seeking for a founder philosophy in thinking system of Topçu. However, again for the same reason while Kısakürek could reach a wide range of masses, Topçu could have a chance to be known within a limited but intellectual communit.