Sıçanda aerobik, rezistans ve kombine egzersizin vasküler demansı ve beraberinde gözlenen kognitif fonksiyon kaybını iyileştirici etkisi

Abstract

Giriş: Vasküler demans (VaD); damar sisteminin tıkanması veya zarar görmesinden dolayı kognitif fonksiyonlarda azalmayla seyreder. Amaç: Çalışmamızda aerobik (AE), rezistans (RE) ve kombine (KE) egzersizlerin ovariektomi uygulanmış̧ dişi sıçanlarda unilateral karotid oklüzyonu sonucu oluşturulan VaD’dan ve gözlenen kognitif fonksiyon kaybından olası koruyucu etkisi ve altta yatan mekanizmaların araştırılması amaçlanmıştır. Yöntemler: Menapoz döneminde VaD daha sık görüldüğü için dişi seçilen Sprague Dawley cinsi, 200-300g ağırlığındaki 8 aylık sıçanlar (n=38) yalancı-opere (sham), ovaryektomi, VaD olarak gruplara ayrılmış, ardından VaD grubu sedanter, AE, RE, KE alt gruplarına bölünmüştür (n=6). Yalancı-opere grup hariç sıçanlara Ovariektomi uygulanmış, derlenme sonrasında unilateral karotis kommünis arter ligasyonu yöntemiyle VaD modeli oluşturulmuştur. Egzersizler altı hafta boyunca, haftada 3 gün, birer saat olarak uygulanmıştır. AE modeli yüzme egzersizlerinden; RE modeli dikey olarak ağırlıkla tırmanma periyodundan; KE modeli dönüşümlü olarak AE ve RE uygulamalarından oluşmaktadır. Kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi amacıyla obje tanıma testi, anksiyete düzeyini belirlemek için delikli levha, açık alan testi ve yükseltilmiş artı labirenti uygulanmıştır. Beyin dokusunda miyeloperoksidaz, süperoksit dismutaz ve katalaz aktivitesi, malondialdehit, glutatyon ölçümleri ve histopatolojik değerlendirmeler yapılmıştır. GraphPadPrism Programında student’s t test, tek yönlü ANOVA ve Tukey-Kramer testi kullanılarak istatistiksel analiz yapılmıştır. p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Kognitif fonksiyon; VaD oluşturulmasıyla azalmış, tüm egzersiz gruplarında artmıştır (p<0.05-0.01). VaD oluşturulmasıyla anksiyete benzeri davranışlar azalmışken, AE anksiyeteyi daha da azaltmış, KE ise anksiyeteyi arttırmıştır (p<0.05-0.001). VaD oluşturulmasıyla artan MDA, AE ile engellenmiştir, RE ve KE ile daha da artmıştır (p<0.05- 0.01). Miyeloperoksidaz aktivitesi AE ve RE gruplarında azalmıştır (p<0.05-0.001). Antioksidanlardan süperoksit dismutaz AE, glutatyon KE gruplarında yükselmiştir (p<0.05- 0.001). VaD ile tetiklenen hipokampal histolojik hasar, tüm egzersiz gruplarında hafifleşmiştir (p<0.05-0.001). Tartışma ve Sonuç: AE, RE ve KE; VaD oluşturulan koşullarda kognitif fonksiyonu arttırmış ve histolojik hasarı hafifletmiştir. AE ve RE inflamatuvar süreci baskılamıştır. Farklı egzersiz tipleri farklı antioksidan kapasiteleri güçlendirerek VaD’da tedavi edici olmuştur.