Maverdi’nin Edebü’d-dünya Ve’d-din’inde geçen arap atasözlerinin incelenmesi

Abstract

Atasözleri, her milletin atalarının gözlem ve tecrübeleri sonucu oluşur ve bir takım genel kural ve kalıplaşmış sözcükler haline dönüşürler. Türkçede olduğu gibi Arapça’da da meseller/ atasözleri önemli bir yer işgal eder ve bu dilin zenginliğini ortaya koyarlar. Mâverdî’nin beşinci asrın ortalarına doğru telif ettiği “Edebü’d-Dünya ve’d-Din” adlı eseri, İslam dünyasında bir ahlak kitabı olarak rağbet görmüştür. Eser, esasta beş bölüme ayrılmıştır. Bölümlerde, geleneksel İslam ahlakının esas konularından olan akıl ve nefisten, ilmin fazileti ve edebinden, namaz ve oruç gibi dini ibadetlerin adaplarından, dünya hayatının ıslahı için gerekli olan şartlardan ve nefis terbiyesinden bahsedilmektedir. Müellif, bahsettiği mevzulara Kur’ân ayetleri, hadisi şerifler, cahiliye ve İslam dönemi şairlerinden şiirler, atasözleri, başta Hz. Ali olmak üzere birçok sahabe ve tabiin sözleriyle beraber, filozofların misallerinden, edebi ifadelerden kaynak olarak istifade etmiştir. Çalışmamızda, Mâverdî’nin eserinde istifade ettiği meseller/ atasözlerinin kaynakları incelenmiştir. Tezimizde genel olarak atasözlerinin gelişim sürecinden, Türk ve Arap atasözlerinden, hadisten, şiirden ve bir kıssadan alının atasözlerinden bahsedilmektedir. Bununla beraber İmam Mâverdî’nin hayatı, ilmi şahsiyeti ve eserleri ele alınmış ve konumuz gereği, Edebü’d-Dünyâ ve’d-Dîn eserinin muhtevası ve önemiyle ilgili bilgi verilmiştir. Tezimizin esas muhtevasında ise hadislerden, Hz. Ali’nin kelamlarından, şiirlerden, ediplerin ve bilginlerin sözlerinden ve yaygın hikmetlerden, kaynaklarda atasözü olarak bilinenler alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Atasözleri, Emsal, Maverdi, Edebü’d-Dünya ve’d-Din. Studing proverbs in Maverdi’s “Adabud Dunya ved Din”Proverbs are formed from trials and observations of every nation’s fathers and changes turn general rules and stereotyped words. The proverbs occupy important place in Arabic like in Turkish and put forwad riches of these languages. The “Adabud Dunya ved Din” which Maverdi wrote in the middle of the fifth century has been considered an ethic book in the İslamic world. The work consists of five chapters. End deds with basic topies in the islamic ethics reason and self the merits of knowladge and how to asguire it properly, the spiritual monners of waships “namaz” and lesting, for example which are mecesseny to improve the worlds life, and with the education of the soul. The writer benefited from the verses of the Koran, Hadithes, poems of “cahiliyat” and İslamic poets, proverbs, quototions from the companions and “tabiun”, philosophers’ examples and literary expressions as source. İn our study we have investigated the sources of the proverbs which Maverdi quotes in his work. İn general our study speeks about the process of proverbs’ progress, Turkish and Arabic proverbs and proverbs originated from Hadithes, poems and stories. At the same time in this study it takes place also the life of Maverdi, his scientific personality and works and informational are given about contents and importance of “Adabud Dunya ved Din”. our study we have taken info consideretion, sentemees hadithes, quototions from Ali, poems, words of poets and scientists which are known as proverbs. Key Words: Proverbs, Maverdi, Adabud Dunya ved Din.