Les concepts de responsabilité de protéger et de sécurité humaine au sein des nations unies: retour sur les signifcations

Abstract

Depuis leur émergence, les notions de Responsabilité de Protéger et de Sécurité Humaine ont fait l’objet d’une réflexion et d’une attention pratique particulière de la part de l’ensemble de la communauté internationale. L’Organisation des Nations Unies qui est l’épicentre de ce phénomène, devait inévitablement se prononcer officiellement sur la signification de ces concepts. Cet article revisite le sens de ces significations et se fondant principalement sur la production normative des Nations Unies et assimilés, il postule qu’elles reposent uniquement sur les principes de l’ordre mondial actuel incarné par la Charte des Nations Unies, se résumant en la souveraineté responsable, en tant que condition de la stabilité internationale. Ainsi, au-delà de toutes les promesses qu’ils semblaient porter en faveur d’une meilleure prise en compte des intérêts des personnes humaines dans les affaires internationales, la Responsabilité de Protéger et de Sécurité Humaine ne sont que de (ré) expressions de l’état d’affaires garanti par la Charte des Nations Unies, ni plus ni moins. Comparativement, les substances objectives de ces concepts, en dévoilant la nature politique des significations qu’ils reçoivent au sein des Nations Unies, dévoilent leur ambiguïté.

Koruma sorumluluğu ve insan güvenliği kavramları, ortaya çıkışlarından bu yana düşünce ve uygulama anlamında uluslararası toplumun özel ilgisine konu olmuştur. Bu olgunun merkez üssü olan Birleşmiş Milletler, kavramların anlamları konusunda kaçınılmaz olarak resmi bir pozisyon almak durumundadır. Eldeki çalışma, söz konusu kavramların anlamlarını yeniden gözden geçirmekte ve esas olarak Birleşmiş Milletler ve Genel Kurul’un normatif üretimlerine dayanarak, bunların yalnızca, uluslararası istikrarın koşulu olarak sorumlu egemenlik kavramında özetlenen, mevcut dünya düzeninin Birleşmiş Milletler Şartı tarafından somutlaştırılan ilkelerine dayandığını varsaymaktadır. Bu nedenle koruma sorumluluğu ve insan güvenliği, uluslararası ilişkilerde insanlığın menfaatlerinin daha iyi değerlendirilmesi yönünde verdikleri ve tutulmuş görünen tüm sözlerin ötesinde -ne eksik ne fazla- Birleşmiş Milletler Şartı tarafından garanti edilen hususların sadece (yeniden) ifadeleridir. Bu kavramların objektif özleri, Birleşmiş Milletler içindeki anlamlarının siyasi doğasını açığa çıkararak, bir bakıma belirsizliğini göstermektedir.

Since their emergence, the concepts of the responsibility to protect and human security have been subject to a particular thinking and practical attention of the whole international community. The United Nations, which is the epicenter of this phenomenon, had inescapably to take an official position on the meanings of these concepts. This paper revisits the sense of these meanings and mainly based on the normative production of the United Nations and General Assembly, it postulates that they rest only on the principles of the current world order embodied by the United Nations Charter, summing up in the responsible sovereignty, as the condition for international stability. Thus, beyond all the promises they seemed to bear in favor of a better consideration of human beings’ interests in international affairs, the responsibility of protect and human security are just (re)expressions of the state of affairs guaranteed substances of these concepts, by unveiling the political nature of their meanings within the United Nations, show their ambiguity.