XXI. Yüzyıl Türkiye'sinde Gelenekle Modernite Arasında Din Algıları ve Dindarlık Formları: Sosyolojik Bir Bakış

Abstract

Türkiye'de 1990'lardan beri dinî hayata dair saha araştırmaları yapılmaktadır. Bu araştırmaların bulguları, Türk halkının büyük bir çoğunluğunun dinî inanca sahip olduğunu ve kendisini dindar olarak gördüğünü göstermektedir. Aynı zamanda bu bulgular halkın yine önemli bir kısmının kendisini modern olarak nitelendirdiğine de işaret etmektedir. Türk halkının tecrübesi modernlikle dindarlığın çelişmeyeceği bir hayat tarzının mümkün olduğunu göstermiştir. Bu makale Türkiye'deki dinî hayatın modernleşme-sekülerleşme etkileşimindeki dönüşümünü ele almaktadır. Türk halkı, reform, feodalizm, endüstrileşme, bilimsel ilerlemeler ve şehirleşme gibi modernizmin temel parametrelerini Avrupa'dan farklı yaşamış, bu da onun sekülerleşme tecrübesini Batı ülkelerinden farklılaştırmıştır. Bu makale, dinin, modernleşmeyle iç içe geçişini Türkiye örneklemi üzerinden ele almakta, her iki unsurun birbirine etkisini somut örnekler üzerinden tartışmaktadır. Bu etkileşimin en güzel meyveleri, İslâmî bankacılık, yeşil pop ve İslâmî modadır. Ayrıca makale Batı toplumlarındaki sekülerleşme sürecini açıklayan "lego" ve "vekil din" teorilerinin Türk toplumu için geçerliliğini de tartışmaktadır

Surveys reveal that a great majority of Turkish people regard themselves religious. At the same time, they see themselves modern and somewhat secular. These findings seem to indicate that individual consciousness still remains religious, and that a secular or modern way of life does not mean that God is dead. It is true that Turkish people are in favor of a secular state system - an overwhelming majority is against a theocratic regime. What is visible from the experience of Turkish people is that even the most conservative and religious segments of the society feel that they are both modern and religious. They believe that they can adapt to a modern way of life and develop their own 'modernity' which is, they think, reconcilable with religion. The President of Religious Affairs, for example, can make a statement, with almost no objection from religious circles, that religion and modernity are reconcilable. And some female students of Imam Hatip schools, religious schools at high school level, attend rock concerts. The following three ideas are sufficient to affirm that Islam in Turkey regards itself as reconcilable with modernization, and that it finds modern ways to express itself: Islamic Banking, Green Pop, and Islamic Fashion