Hastanelerde tıbbi teçhizat satın alma prosedürleri

Abstract

Hastanelerin başarılı şekilde bakım hizmeti vermesi, unsurları; ihtiyaçları ve gerekli kaliteyi,miktarı, satın alma kaynaklarını, fiyatları tespit etmek, malzemenin istenilen kalitede ve zamanında gelmesini sağlamak olan satın alma fonksiyonunun, amacına uygun işleyiş yapısına sahip olmasına bağlıdır. Hastanelerde tıbbi teçhizat satın alma prosedürleri konulu bu çalışma ile kamu, üniversite ve özel hastanelerde satın alma süreçlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Ankara ve İstanbul`da çalışmaya izin veren 15 hastanede araştırma yürütülmüştür. Çalışma iki ayrı yapıda düşünülmüştür. Birincisi: yöneticiler ve tıbbi cihaz kullanıcıları için ayrı ayrı tasarlanmış anketlerle bu grupların satın alma ve cihaz kullanma konusundaki görüşlerinin alınmasıdır. İkincisi ise, satın alma ve biyomedikal birimleri ile araştırmacı tarafından yapılan yüz yüze görüşmelerden elde edilen niteliksel verilerdir. Veriler Mayıs-Ekim 2002 tarihleri arasında toplanmıştır. Tıbbi cihaz kullanıcılarının asli görevleri incelendiğinde kamu hastanelerinde grubun %8.3'ünü, üniversite hastanelerinde %1.4'ünü hekimlerin oluşturduğu belirlenmiştir. Cihaz ile ilgili eğitim alma durumu incelendiğinde, eğitime en çok özel hastanelerin önem verdiği tespit edilmiştir. Kuruma göre satın alınacak cihaza karar verilirken kullanıcının fikrinin alınması karşılaştırıldığında arada istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.0001). Kamu hastanelerinde %53.3, üniversite hastanelerinde %45.1, özel de ise %33.3 oranında kullanıcıların fikrinin alınmadığı tespit edilmiştir. Satın almadan sorumlu hastane yöneticilerinin mezun oldukları okullar incelendiğinde kamu ve üniversite hastanelerinde sağlık idaresi yüksek okulu mezunlarının, özel de ise ekonomi, işletme, mali bilimler, muhasebe gibi sosyal bilimler enstitüsü mezunlarının oluşturduğu bulunmuştur. Sonuç olarak satın alma birim yöneticileri ve tıbbi cihaz kullanıcılarının işe alım öncesi ve sonrasında eğitime alınması, bu eğitimlerin sürekliliği hizmet sunum kalitesi açısından önem arz etmektedir. Satın alma süreci gerçekleşirken biyomedikal uzmanlarından destek almak ihmal edilmemelidir. Ekip anlayışı ile süreç tamamlanmalı, kanun ve mevzuattaki boşluklar doldurulmalı ve güncelleştirilmelidir. Provision of good quality medical services in hospitals is dependent on determining specific needs, quality, quantity, and pricing of medical equipment; having the equipment ready when necessary; and having an appropriately functioning purchasing system. This study, aims to identify the current medical equipment purchasing procedures in public, private and university hospitals. The study was conducted in Istanbul and Ankara in 15 hospitals that accepted to participate. The study consisted of two parts: 1) the quantitative part: two surveys were given to the managers and medical equipment users of hospitals to identify their views on purchasing procedures, 2) the qualitative part: in-depth interviews were conducted with purchasing and biomedical managers of hospitals. Data were collected during May-October 2002. We determined that 8.3% of medical equipment users are physicians in public hospitals. This figure is 1.4% in university hospitals. Private hospitals seem to provide the highest number of training sessions about equipment use. There is a significant difference among institutions with respect to the decision making process of equipment purchase (p<0.0001). Medical equipment users in all three types of hospitals stated that they were usually not asked of their opinions during purchasing new equipment (53.3% in public, 45.1% in university, 33.3% in private hospitals). When the type of education of the manager in charge of purchasing is analyzed, the majority in public and university hospitals were graduates of vocational school of health management, the majority in private hospitals were graduates of faculties social sciences with majors of economics, business administration, accounting, etc. In conclusion, it is important for service quality, to provide training for managers of purchasing departments and for users of medical equipment at the time of employment and periodically as in-service training activities. It is also important to include the biomedical experts during the purchasing process. The purchasing process should be organized in a team environment; the legislation should be revised and updated regularly for a well functioning purchasing function.