Publication: Hurufilik Tasavvuru ve Kur’an Yorumuna Olan Etkileri
Abstract
Soyadı : Yakup Kansızoğlu yat Tefsir Muhsin Demirci Tefsir, Hurûfîlik
HURUFİLİK TASAVVURU VE KUR'AN YORUMUNA OLAN ETKİLERİ Hurûfîlik, harflerin birtakım gizli manaları olduğunu ileri sürenler hakkında kullanılır. Bu düşüncenin temeli, eski çağlardan gelen ve harflerle sayıların kutsallığını kabul edip, bunlara çeşitli sembolik anlamlar yükleyen anlayışa dayanır. Bu inanç sistemine eski Mısır, Yakındoğu ve Hint uygarlıklarında, daha sonra da Yahudi, Hristiyan ve İslam Kültürlerinde rastlamak mümkündür. Hurûfîlik düşüncesi M.Ö IV. Ve III. Yüzyıllardan itibaren Ortadoğu'daki Helenistik- Gnostik izler taşıyan dinlerde ortaya çıkar. Mezopotamya - Babil eksenine sürgün edilen Yahudiler tarafından geliştirilen bu akım, Fenikeliler'in deniz ticareti vasıtasıyla İskenderiye şehrine taşınmış, orada gelişme göstererek Philon eliyle Yahudilik felsefesi- ezoterik felsefeye dönüşmüş ve ardından felsefede kendine kuvvetli bir yer edinmiştir. ( Pitagoras'ın arche felsefesinde olduğu gibi) Müslümanların Kur'an yorumunda zenginleştirici unsur olarak kullandıkları Kitab-ı Mukaddes-özelde Tevrat- içerisinden İsrailiyat olarak tefsire giren ve daha özelde İşârî, Tasavvufî, Batınî tefsirde kendini gösteren hurûfî yaklaşımlı yorumlar gözden kaçmamaktadır. Tefsirde daha çok Huruf-u Mukattaa'da görülen ve diğer ayet yorumlarında da kullanılan bu akım, her ne kadar kendisini kabul eden alimler varsa da, büyük çoğunluk İslam uleması tarafından kabul edilmemiştir. Bu kabul edilmeyişin sebepleri arasında hurûfîliğin Fazlullah tarafından bir dine dönüştürülmesi ve bu düşüncenin İslam'da çok önemli bir yere sahip olan, bilgi edinme kaynaklarından hiçbirisine dahil olmaması sayılabilir. Ancak, bunun yanında bu felsefenin bir kalemde çizilebilecek bir düşünce olmadığı düşünürler arasında hakim olan bir kanıdır.
HURUFİLİK TASAVVURU VE KUR'AN YORUMUNA OLAN ETKİLERİ Hurûfîlik, harflerin birtakım gizli manaları olduğunu ileri sürenler hakkında kullanılır. Bu düşüncenin temeli, eski çağlardan gelen ve harflerle sayıların kutsallığını kabul edip, bunlara çeşitli sembolik anlamlar yükleyen anlayışa dayanır. Bu inanç sistemine eski Mısır, Yakındoğu ve Hint uygarlıklarında, daha sonra da Yahudi, Hristiyan ve İslam Kültürlerinde rastlamak mümkündür. Hurûfîlik düşüncesi M.Ö IV. Ve III. Yüzyıllardan itibaren Ortadoğu'daki Helenistik- Gnostik izler taşıyan dinlerde ortaya çıkar. Mezopotamya - Babil eksenine sürgün edilen Yahudiler tarafından geliştirilen bu akım, Fenikeliler'in deniz ticareti vasıtasıyla İskenderiye şehrine taşınmış, orada gelişme göstererek Philon eliyle Yahudilik felsefesi- ezoterik felsefeye dönüşmüş ve ardından felsefede kendine kuvvetli bir yer edinmiştir. ( Pitagoras'ın arche felsefesinde olduğu gibi) Müslümanların Kur'an yorumunda zenginleştirici unsur olarak kullandıkları Kitab-ı Mukaddes-özelde Tevrat- içerisinden İsrailiyat olarak tefsire giren ve daha özelde İşârî, Tasavvufî, Batınî tefsirde kendini gösteren hurûfî yaklaşımlı yorumlar gözden kaçmamaktadır. Tefsirde daha çok Huruf-u Mukattaa'da görülen ve diğer ayet yorumlarında da kullanılan bu akım, her ne kadar kendisini kabul eden alimler varsa da, büyük çoğunluk İslam uleması tarafından kabul edilmemiştir. Bu kabul edilmeyişin sebepleri arasında hurûfîliğin Fazlullah tarafından bir dine dönüştürülmesi ve bu düşüncenin İslam'da çok önemli bir yere sahip olan, bilgi edinme kaynaklarından hiçbirisine dahil olmaması sayılabilir. Ancak, bunun yanında bu felsefenin bir kalemde çizilebilecek bir düşünce olmadığı düşünürler arasında hakim olan bir kanıdır.