Türkiye’de Özelleştirme

Abstract

TÜRKİYE'DE ÖZELLEŞTİRME Türkiye gündemini 1980'li yıllardan bu yana sürekli meşgul eden benim de hayli ilgimi çeken özelleştirmenin amacı neydi, nasıl uygulanmaktaydı ve amaçlar dikkate alındığında nasıl bir sonuç ortaya çıkmaktaydı? İşte bu konuların aydınlatılması amacıyla Türkiye'de Özelleştirme konusunu seçtim. Çalışmam üç ana bölümdün oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak özelleştirme akımının doğuşu,tanımı, özelleştirmenin amaçları, özelleştirme yöntemleri ve karşılaşılan sorunlar kısaca ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Dünya'da özelleştirme uygulamalarından, gelişmiş ülkelerden İngiltere, Fransa, Almanya ve Japonya'daki uygulamaları, gelişmekte olan ülkelere iyi bir örnek teşkil eden Latin Amerika ülkelerinden Şili ve Arjantin özelleştirme uygulamaları ve ekonomileri yeni yapılanma sürecinde olan eski Doğu Bloku ülkelerindeki özelleştirmelere örnek teşkil etmesi açısından Rusya ve Macaristan özelleştirme ulgulamaları kısaca ele alınmıştır. Ücüncü bölümde Türkiye'de yapılan özelleştirme çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Özelleştirmenin tarihi süreci, 1930 öncesi liberel dönem, 1930-1950 devletçilik yılları, 1950-1980 Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kaynak transferinde kullanıldığı dönem ve 1980 sonrası özelleştirme dönemi olarak ele alınmıştır. Özelleştimenin hukuksal yönünde, özelleştirme kanunları ve yetkili organlar üzerinde durulmuştur. Türkiye'de özelleştirme gerekçeleri ve amaçları belirtilmiştir. Özelleştirmeye hazırlık çalışması adı altında alınan liberal ekonomik kararlar ve özelleştirme ana planı çalışması hakkında bilgi verilmiştir. Türkiye'de özelleştirme uygulamaları yöntemler itibarıyla ele alınmıştır ve Türkiye 'den bazı örnek özelleştirme uygulamaları verilmiştir. Özelleştirme uygulamalarının yöntemler ve gelir durumu itibarıyla sonucu ele alınmıştır, özelleştirme sorunları ve özelleştirmeye karşı tepkiler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonunda, özelleştirmenin temel amaçları olan rekabete dayalı serbest piyasa ekonomisine işlerlik kazandırmak ve sermayenin tabana yayılması amaçlarının geri plana itilip devlete gelir sağlamanın ön plana çıkarıldığı ve ekonomik gelişmeye olumlu katkı sağlayamadığı görülmüştür. PRIVATISATION IN TURKEY I chose privatisation as my study subject since it was continuously being discussed in Turkish agenda after 1980 and also it was my favorite subject. I tried to clarify following questions. What were the aims of privatisation? How it was implemented? What were the results in relation to the objectives? This study consists of three parts. In the first part; definition, evolution and aims of privatisation are explained in general. In the second part; examples of privatisation are given from different categories of countries. From developed countries as England, France, Germany, and Japan; from developing countries as Latin America countries Chile, Argentina; from underdeveloped countries as East-bloc countries Russia and Hungary. In the third part; privatisation implementations are analysed. Historical evolution of privatisation, liberal era before 1930's, state-oriented economy era between 1930 and 1950 and post 1980 era as privatisation era. Law aspect of the subject, privatisation laws and authorised organs are also analysed. The reasons and aims of privatisation in Turkey are also discussed. Liberal economic regulations which are taken prior to privatisation and main program are explained. Privatisation examples from Turkey are discussed according to their techniques and a few examples are given. In conclusion; we found out that privatision's main objectives which are to liberalize economy by increasing competition and to diversify the capital to public have been ignored. However it has been seen as a revenue to government and has been unable to improve economic growth.