Türkiye’de cari işlemler açığı ve bu açığın sürdürebilirliği

Abstract

Cari islemler hesabının açık vermesi sorunu gelismekte olan ülkeler kadar bazı gelismis ülkelerin de önemli problemlerinden birisidir. Aslında bir ülkenin gelirinden fazla harcama yapmasından veya tasarrufundan fazla yatırım yapmasından kaynaklanan bu durumun varlıgından çok sürdürülebilirligi tartısma konusudur. Türkiye ekonomisi tarihi süreç içerisinde asagı yukarı sürekli cari açık sorunları ile karsılasmıstır.2006 yılı sonunda 32.2 milyar ABD doları olan cari islemler açıgı, 2007 yılının ilk yarısında önemli bir degisim sergilemezken, yılın ikinci yarısında yeniden artısa geçerek yıl sonu itibariyle 38 milyar ABD dolarına ulasmıstır. Böylece milli gelir hesaplarındaki güncelleme de göz önüne alındıgında 2006 yılında yüzde 6.1 olan cari islemler açıgının GSMH’ ya oranı 2007 yılı sonunda yüzde 5.8’e gerilemistir (eski seriye göre bu oran yüzde 7.5 civarındadır). Özellikle cari açıkların GSMH’ nın yüzde 5’ini asmasının kriz isareti olarak yorumlandıgı ve Türkiye’ nin geçmiste de cari açıklarının çok yükseldigi dönemlerde krizler yasadıgı dikkate alındıgında, cari açıgın sürdürülebilirligi yogun bir sekilde tartısılmaya baslanmıstır. Cari açıkların sürdürülebilirligi konusunda üzerinde durulan temel degiskenler, ihracat, ithalat, reel efektif döviz kuru, faiz oranları, kısa vadeli sermaye hareketleri, uzun vadeli sermaye hareketleri, borçların yapısı, döviz rezervleri, yatırım ortamının istikrarı gibi unsurlardır. Bu unsurlar açısından Türkiye ekonomisi incelendiginde, diger degiskenler itibariyle önemli iyilesmeler saglandıgı ancak özellikle döviz kuru ve faiz oranlarında dengeden uzakta olundugu anlasılmaktadır. Anahtar Kavramlar: Cari Açık, Sürdürülebilirlik, Dıs Ticaret, Küresellesme, Ekonomik Kriz v

Current account deficit is one of the main problems for developed and also developing countries. Actually, it has been discussed if it is possible to sustain this situation as a result of spending more than incomes and making investments more than savings for a national economy. Turkish economy has frequently come upon with current acount deficit in the past. 32,2 billions USD dolar of current account deficit at the end of 2006, has not changed very much at the fist half of 2007, but has started to rise at the second half of the same year and has reached 38 billion USD dolar as the and of the year. Consequently if we consider regenerations at accounts of national incomes, rate of current account deficit for national income has decreased from 6,1 percent at 2006 to 5,8 percent at the end of 2007. (If we compare this result with former year results, it is almost 7,5 percent) When current account deficit pass over 5 percent of national incomes, economies generally come upon with economic depressions and corresponding to this indication, Turkish economy has generally come upon with important economic problems when current acount deficit has rised very much. Depending on these, it has been started to discuss with dense if current account deficit is sustainable or not. Main varieties about sustaining current account deficit are exportation, importation, current rate of exhanges for effective money, interest rates, short and long term capital activities, constitution of loans, reserves of foreign currency and essentially stability of investment environment. If we examine Turkish economy for these varieties, there has been improvements generally, but economy is far away from balance for exchange and interest rates especially. Key words: Current account deficit, sustainability, foreing trade, globalization, economic ressessions.