Anonim şirketlerin temsili

Abstract

Gerçek ve tüzel kişiler, ticari hayatımızın bugün göstermiş olduğu büyük değişim ve farklılıklardan ötürü sürekli bizzat hukuki işlem tesis edememektedir. Bu anlamda tüzel kişilerin taraf olacağı hukuki işlemler de temsilci vasıtasıyla yapılmaktadır. Sahip olduğu sermaye ve hissedar potansiyeli ile ülke ekonomisinde büyük rol oynayan ticari şirketlerden birisi ve belki de en önemlisi Anonim Şirketlerdir. Anonim Şirketlerde temsil, şirketi hak sahibi yapabilme ve şirketi borca sokabilme yeterliliğini bahşeden temsil yetkisidir. Temsil, temsilcinin, hukuki hüküm ve neticeleri temsil olunanan ait olmak üzere, temsil olunan adına ve hesabına veya sadece temsil olunan hesabına bir hukuki işlem yapabilme salahiyetidir. Temsil yetkisi, aktif-pasif, doğrudan-dolaylı, iradi-kanuni şeklinde ayrımlara tabi tutulabilmektedir. Anonim şirketler açısındansa temsil yetkisi, kanuni ve iradi olmak üzere ikili bir ayrıma tabi tutulabilmektedir. Hukukumuzda Anonim Şirketlerde temsil etkisi, kanunen yönetim kuruluna verilmiştir. Ne var ki TTK., şirket ana sözleşmesine konulabilecek bir hüküm ile temsil yetkisinin bir başka kişi ya da organa bırakılabileceğini belirtmektedir. Bu manada, murahhas üye, murahhas müdür ya da zorunlu hallere tasfiye memurları temsil yetkisine sahip olabilmektedir. Anonim Şirket ana sözleşmesinde aksi öngörülmediği müddetçe kanunun göstermiş olduğu temsil yetkisi, “birlikte temsil” ilkesi kabul edilecektir. “Çifte İmza Kuralı” da denilen bu durum, bir nevi temsil yetkisinin sınırlandırılması halidir. Bir başka sınır ise temsil yetkisini Anonim Şirketin şubesi işleriyle sınırlandırılmasıdır. Kanunumuz, bu iki halin dışında temsil yetkisini sınırlandırmanın ancak şirketin iç işleyişiyle alakalı olacağını, bunun dışında bir sınırlandırmanın üçüncü kişiler için hüküm ifade etmeyeceğini ne var ki şirketin, üçüncü kişinin bildiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulabileceğini belirtmektedir. Temsil yetkisinin tesisi ve ortadan kaldırılması için tescil ve ilan şartının yerine getirilmesi benimsenmektedir. Normal şartlar altında temsil yetkisini kaldırılması durumu için TTK.’da böyle bir düzenleme getirilmemiştir. Ne var ki Borçlar Kanunumuzda yer alan hükümlerin yorumu yoluyla tecil ve ilanın üçüncü kişilerden kaynaklanan bir zorunluluk olduğu söylenebilir. Bu zorunluluğun istisnası ise, temsilcinin vefatı, şirketin feshi, şirketin iflası, temsilcinin gaipliğine karar verilmesi vb. kaçınılmaz hallerdir. Bu tür hallerde temsil yetkisinin kendiliğinden ortadan kalkacağı tartışmasızdır.This repesentation is about the authority of commercial companies. This authority has some types, which are directly, indirectly, active,passive, potestative and legal authority. Aspecially for business companies has only two types which are legal and potestative Turkish Trade Law adopt the legal authority type for business companies. But it says that, if companies choose another form which is differant from legal authority. This is a potestative type. Companies can use external member which is member of board or external maneger. Authority is set up with registration and advertisement. These are first provision for limit which about thirth persons. Turkish Trade Law do not say anything about end of the authority. So Depts law say something which is about end of this authority. Lawyers think that registration and advertisement are obligatory for the end. Authority can limited with only two ways. These are “together authority” and “for department” Together Authority is meaning of two signature which are member’s of board. And other; various company working at very large area. And they need much department. So all department must have a management. This manegement has authory for only this department’s works. Some times the author persons can be change. For example bankruptcy etc.At this times the authory finish spontaneously.