Yoksulluk, ekonomik büyüme ve gelir dağılımı ilişkisinin 2000'li yıllardaki seyri

Abstract

1990’lı ve 2000’li yıllarda dünya üzerinde Türkiye’nin de içinde bulunduğu yükselen piyasa ekonomileri ve gelişmekte olan ülkelerde yüksek büyüme oranları gözlemlenmiştir. Bu büyüme sürecinin beraberinde yoksulluk düzeylerinde ve oranlarında azalışa yol açması beklenmiştir. Ancak Türkiye ekonomisine ilişkin yoksulluk verileri incelendiğinde yoksulluk oranlarında arzulanan düzeyde bir azalış sağlanamadığı gözlemlenmiştir. Geleneksel iktisat teorisi büyüme ile yoksulluk arasında ters yönlü bir ilişkinin varlığını işaret etmesine karşın reel hayatta bu ilişki gözlemlenememiştir. Literatürde büyüme-yoksulluk ilişkisinde meydana gelen kopuş çeşitli nedenlerle açıklanmaktadır. Biz de bu tezde bu ilişkide meydana gelen kopuşu gelir dağılımındaki adaletsizlik üzerinden açıklamaktayız. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de kişi başına düşen gelir düzeyindeki değişmelerin Türkiye’deki yoksulluk üzerine etkisi ve gelir dağılımının bu ilişki üzerindeki belirleyiciliği araştırmaktır. ARDL sınır testi yönteminin uygulandığı çalışmada Türkiye’de yoksulluk oranı ile büyüme oranı, gelir dağılımını temsil eden P80/ P20 oranı ve enflasyon oranı arasında eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiş, büyüme oranının yoksulluk oranı üzerindeki etkisi anlamsız bulunurken gelir dağılımı adaletsizliğinde ve enflasyon oranında meydana gelen artışların yoksulluk üzerinde artırıcı bir etkide bulunduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular Türkiye’de yoksulluğu azaltmak için gelir dağılımında adaleti daha fazla gözlemleyen politikaların hayata geçirilmesi ve enflasyon oranlarının düşürülmesi gerektiğine işaret etmektedir.

In the 1990s and 2000s, high growth rates were observed in emerging market economies and developing countries, including Turkey. It was expected that this growth rates would lead to a decrease in poverty levels and rates. However, when the poverty data regarding the Turkish economy are examined, it has been observed that the desired level of decrease in poverty rates has not been achieved. Although traditional economic theory indicates the existence of an inverse relationship between growth and poverty, this relationship has not been observed in real life. In the literature, the break in the growth-poverty relationship is explained for various reasons. In this thesis, we explain the break in this relationship through the deterioration in income distribution. The aim of this study is to investigate the effects of changes in per capita income level on poverty in Turkey and the determinant of income distribution on this relationship. In the study we employed ARDL bounds test method and found a cointegration relationship between the poverty rate and the growth rate, the P80/ P20 ratio which represents the income distribution, and the inflation rate. These findings indicate that in order to reduce poverty in Turkey, policies that observe more fairness in income distribution should be implemented and inflation rates should be reduced.