Kültür coğrafyası açısından besin saklama aktarımına bi̇r örnek: erbaasalamura yaprağı

Abstract

Bağcılık eski çağlardan günümüze kadar varlığını devam ettirmiş en temel tarımsal faaliyet kollarından birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanlar çok eski dönemlerden beri ürünlerini uzun süre saklama yöntemlerini aramış veya geliştirmişlerdir. Bilhassa mevsiminde elde edilen tarım ürünlerinin, mevsimi dışında da tüketimini yapabilmek için çeşitli saklama yöntemleri geliştirilmiştir. Günümüzde hâlen bu yöntemler kullanılmaya devam etmektedir. Salamura saklama tekniği bunlardan birisidir. Türkiye’de bağlardan hem üzüm hem de salamura yaprağı üretimi yapılmaktadır. Eskiden bağlarda üretilen üzümler sofralık ve şıralık olarak değerlendirilmekteydi. Son yıllarda ise asma yaprağı önemli bir gelir kaynağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Tokat ili ülkemizin en önemli bağcılık alanlarından birisidir. Coğrafi şartların uygunluğu ve üreticinin ürünü iyi tanıyor olması üretimin bu sahada yoğunlaşmasını sağlamıştır. Tokat ilinde salamura asma yaprağı üretiminin en fazla olduğu yer Erbaa ilçesidir. Erbaa ilçesi bağlarında Narince üzüm çeşidine ait üzüm yaprağı üretimi hâkimdir. Erbaa Narince Bağ Yaprağı 2017 yılında coğrafi işaret almıştır. Bu çalışmada, Erbaa yöresindeki, Narince bağ yaprağı üretimindeki tarımsal faaliyetler ve yöreye has geleneksel ev tipi salamura saklama yöntemleri araştırılmıştır. Araştırmada ürünün coğrafi işaret almasını sağlayan unsurlar, üretim esnasında karşılaşılan zorluklar ve geleneksel salamura yönteminin kültürel aktarımının nasıl olduğuna dair bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Literatür taramasından sonra bağcılık yapan çiftçiler ve tarım işçileriyle görüşmeler yapılarak bir kültür aktarımı olarak gelecek nesillere nasıl aktarılacağına dair görüş ve öneriler alınarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve bu görüşme formlarından elde edilen bulgular kod ve temalara ayrılarak analiz edilmiştir. Bir besin saklama aktarımı olarak Erbaa salamura yaprağının nesilden nesile aktarılmasına devam edildiği tespit edilmiştir.

Viticulture stands as one of the most fundamental agricultural activities, surviving from ancient times until the present day. Since these times, people have sought to develop methods of storing their produce for longevity, especially to consume seasonal agricultural products out of season. Various storage methods have been developed and are still employed today, with the brine storage technique being one of them. Both grapes and brine leaves are produced in vineyards across Turkey. Historically, the grapes produced in these vineyards were utilized as table and wine grapes. However, in recent years, grape leaves have emerged as a significant source of income. Tokat province is one of the country's most important viticulture areas, with its geographical conditions being especially suited to this type of agriculture. The local producers' deep knowledge of the product has further concentrated production in this region. Within the province of Tokat, the district of Erbaa is the primary production hub for pickled vine leaves. The vineyards of Erbaa predominantly grow the Narince grape variety for leaf production. The Erbaa Narince Vineyard Leaf was granted geographical indication status in 2017. This study explores the agricultural activities related to Narince vineyard leaf production in the Erbaa region, as well as traditional domestic brine storage methods unique to the area. The research seeks to provide insights into the factors that enabled the product to receive geographical indication, the challenges encountered during production, and how the cultural transmission of the traditional brine method occurs. The study began with a comprehensive literature review. Following this, a semistructured interview form was employed, and the findings from these interviews were analyzed by sorting them into codes and themes. The research determined that the tradition of Erbaa brine leaf production continues to be passed down from generation to generation as a form of food preservation.