Şer‘iyye sicillerine göre XIX. yüzyılın ikinci yarısında Rize’de aile hayatı

Abstract

Şer‘iyye sicilleri esas alınarak XIX. yüzyılın ikinci yarısında Rize ailesinisosyal, ekonomik, dînî ve kültürel yönleriyle ortaya koymayı amaçlayan çalışmamız,giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Girişte Rize ilinin tarihi, Osmanlı Devleti’ndeşer‘iyye mahkemeleri ve bu mahkemelerde tutulan siciller hakkında genel bilgilerverilmiştir. Birinci bölümde ailenin teşekkülü, Rize’nin aile yapısı, ailelerde yaşananboşanma ve ölüm olayları, boşanma ve vefat sonrası çocukların korunmasına yönelikbazı uygulamalar üzerinde durulmuştur. Aynı bölümde ailenin refah durumu ve serveti,Rize ailesinin temel geçim kaynakları, aile fertlerinin görev ve meslekleriyle çeşitliekonomik faaliyetleri incelenmiştir.Dînî ve kültürel yönüyle Rize’de aile hayatının ele alındığı ikinci bölümde,Rize ailesinin başlıca ibadet mekânları üzerinde durularak, Rizeli hayırseverler,Rize’nin dînî hayatında yer edinmiş bazı mühim şahsiyetler, Rize’de vuku bulan gayr-idînî ve ahlakî davranışlar hakkında tesbitlerde bulunulmuştur. Ayrıca Rize’de kullanılanşahıs adları, sülale adları, unvan ve lakaplarla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Sonolarak Rize ailesinin evi, evlerde ve günlük hayatın farklı alanlarında kullanılanmuhtelif eşya ile giyim-kuşama dair tesbitlere yer verilmiştir.

Our work, which is based on religious court records in the second half of theXIX. century, aiming to reveal the Rize family regarding with social, economic,religious and cultural aspects is composed of an introduction and two main parts. At theintroduction, it has been given general information about history of Rize city, religiouscourts and records in Ottoman State. In the first part, some implimentations have beenelaborated with regard to formation of family, family structure of Rize, divorce anddeath events in families, protection of children upon divorce and death. In the same partI have examined the level of welfare and wealth of the family, the basic means of livingof Rize family, tasks, professions, and economical activities of the family members.In the second part, which has been dealt with religious cultural aspects familylife in Rize focusing on the main worship places, we have researched the benefactors ofRize, some chief figures in the religious life of Rize, non-religious and immoraldemeaners committed in Rize. Moreover it has been assessed personal and tribal names,titles, epithets used in Rize. Ultimately I have analysed the habitation of Rize family,miscellaneous articles and clothes used in different courses of the daily life.