Mustafa B. Hasan El-İslâmbûlî ve Mürşidü’t-Talebe ilâ Ma‘Rifet-i Turuki’t-Tayyibe adlı eseri

Abstract

Kırâat ilmi, Kur’ân-ı Kerim’deki kelimelerin edâ keyfiyetini, farklılıklarını, üzerinde ittifak veya ihtilaf edildiği hususları kapsayan bir ilimdir. İslami ilimler geleneğinde kökü derinlerde bulunan, günümüzde ise yeniden canlanmaya başlayan önemli bir ilim sahasıdır. Hicri ikinci asırdan itibaren kırâat ilmine dair çeşitli eserler yazılmış ve farklı coğrafyalarda kırâat eğitim ve öğretimi büyük bir ilgi ve titizlikle yapılmıştır. Kırâat ilmi kendi içerisinde bazı alt dallara ayrılmaktadır. Bunlardan bir tanesi kırâat tarikleri konusudur. Bu hususta büyük öneme sahip eserlerin başında İbnü’l-Cezerî’nin en-Neşr fi’l-kırâati’l-aşr isimli eseri gelmektedir. İbnü’l-Cezerî bu eserinde kırâat ilmine dair birçok konuya değinmekle birlikte, eserin önemli bir bölümünde mütevatir kırâat imamlarından gelen tarikleri etraflıca incelemeye tabi tutmuştur. Osmanlı döneminde birçok kırâat âlimi tarafından en-Neşr ve Tayyibetü’n-Neşr üzerine önemli sayıda çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalardan bir tanesi tezimizde de incelediğimiz Mustafa b. Hasan el-İslâmbûlî’nin Mürşidü’t-talebe ila ma‘rifeti turuki’t-Tayyibe adlı eseridir. Çalışmamızda Mustafa b. Hasan el-İslâmbûlî ve Mürşidü’t-talebe ilâ ma‘rifeti turuki’t-Tayyibe adlı eserinin tanıtım ve tahlili yapılacaktır. Söz konusu kırâat alimi ve eseri hakkında henüz bir çalışma yapılmamış olması tezimizin özgün yanını oluşturmaktadır. Bu çalışmamız neticesinde Osmanlı döneminde yaşamış değerli bir ilim adamının hayatı ve eserleri hakkında mütevazi bir çalışma yapılmış olacaktır. Bununla birlikte risale çerçevesinde on kırâat imamının tarikleri ve senedleri kapsamlı bir şekilde ele alınmakla alana önemli bir katkı sağlanacaktır.Science of Qiraa refers to variants in the recitation of the Quran and covers its reading similarities and differences. The recitation of Holy Quran (qira’at) is divided into certain sub-branches, one of which is tariqs of qiraat. One of the most prominent works providing a real insight into this sub-branch is an-Nashr fi Qira'at al-'Ashr by al-Imam Ibn al-Jazari. In his work, he scrutinized the tariqs of mutawatir imams thoroughly as well as adressing a variety of other issues related to qira’at. Throuhout the Ottoman era, several imams conducted a considerable amount of studies on an-Nashr and Tayyibatu an-Nashr. One of these studies, which is the thesis subject to be studied further in our research, is Murshid’ul- Talaba ila Ma‘rifet-i Turuqi’t-Tayyiba by Mustafa b. Hasan b. Yakub al-Islambul. Our study focuses on his biography, the introduction and analysis of his Murshidu’t-Talabah ila Ma‘rifat-i Turuqi’t-Tayyibah. The authenticity of the study is ensured by the fact that it is unprecetended.