Ebedi fakat tamire muhtaç : Osmanlı hukukunda vakıf malın tamiri

Abstract

Müteahhirin Hanefi fukahasının ilgilendiği meselelerden biri olan vakıf malın tamiri, Osmanlı dönemi vakıflarının işleyişinde önemli bir yere sahiptir. Ebedi olmak üzere kurulan vakıf yapılar ancak tamir işinin görülmesiyle ayakta kalabilmektedir. Bu çalışmada şer’i hükümlerin yer aldığı fıkıh literatürü ile on sekizinci yüzyıl Osmanlı bürokrasine ait kaynaklardan hareketle vakıf malın tamiri konusu şu üç soru eşliğinde ele alınmıştır: (i) Harap olan vakıf mal kim tarafından tamir edilmelidir? (ii) Vakıf geliri tamire yetmiyorken mütevelli hangi seçeneklere sahiptir? (iii) Tamir edilemeyen vakıf malın akıbeti nedir? Çalışmada teori-pratik ve hukuk-uygulama gibi karşıtlıklardan sarfınazar edilmiş, fukahanın zikrettiği usuller ile Osmanlı döneminde gerçekleşen tamir vakalarının öngördüğü usuller birlikte değerlendirilmiştir.

The issue of repair of waqf property was an important aspect of the waqf mechanism in the Ottoman Empire and one of the leading problems that later Hanafi legal scholars dealt with. Waqf properties were founded to be eternal, but they only survive with the help of repair processes. In my dissertation, I handled this issue by asking three main questions: (i) Who was obliged to repair the dilapidated waqf property? (ii) What could the waqf administrator (mutawalli) do when there was not enough money to afford repair costs? (iii) What happened to the waqf property that could not repaired? I both used fiqh literature to make clear of sharia’s perspective on the process and bureaucratic correspondence between central and local agents (qadis) of eighteenth-century Ottoman Empire. I disregarded the dichotomies like theory and practice or law and its practice, instead I focused on the procedures that legal scholars discussed and Ottoman administrative agents developed.